Dahilde İşleme Rejimi KDV İstisnası Sona Erdi | 2026 Rehberi

1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla Türk ihracat sektörü için kritik bir değişim yaşandı. 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu'nun Geçici 17. maddesi kapsamında 27 yıldır uygulanan Dahilde İşleme Rejimi (DİR) yurt içi KDV istisnası 31 Aralık 2025 tarihinde sona erdi ve süre uzatımı yapılmadı. Bu gelişme, ihracatçıların yurt içi tedarikçilerden hammadde, yarı mamul ve yardımcı madde alımlarında önemli bir finansman yükü getiriyor. Bu kapsamlı rehberde, değişikliğin detaylarını, sektörel etkilerini ve alınması gereken önlemleri gümrük müşavirliği perspektifinden ele alıyoruz.

Dahilde İşleme Rejimi (DİR) Nedir?

Temel Tanım ve Amaç

Dahilde İşleme Rejimi, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 108-122. maddelerinde düzenlenen, ihracatı teşvik etmeye yönelik bir ekonomik gümrük rejimidir. Rejimin temel amacı, ihraç edilecek ürünlerin üretiminde kullanılan girdilerin dünya piyasa fiyatlarından, gümrük vergisi ve diğer mali yükümlülükler olmaksızın temin edilmesini sağlayarak ihracatçının rekabet gücünü artırmaktır.

DİR sistemi iki ana mekanizma ile çalışır:

• Şartlı Muafiyet Sistemi: İthalatta doğan vergilerin teminata bağlanması ve ihracat gerçekleştiğinde teminatın iadesi
• Geri Ödeme Sistemi: İthalatta verginin ödenmesi, ihracat sonrası iade alınması

Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB) sahibi firmalar bu rejim kapsamında:

• Hammadde, yardımcı madde, yarı mamul ithal edebilir
• Ambalaj ve işletme malzemesi getirebilir
• Gümrük vergisi, KDV, ÖTV'den muaf ithalat yapabilir
• Ticaret politikası önlemlerine tabi olmadan ithalat gerçekleştirebilir

DİİB Nasıl Alınır?

Dahilde İşleme İzin Belgesi almak isteyen firmalar, Ticaret Bakanlığı İhracat Genel Müdürlüğü'ne elektronik ortamda başvuru yapar. Belge süresi azami 12 ay olup, üretim sürecinin daha uzun olması durumunda proje süresine göre belirlenebilir. Mücbir sebep ve haklı nedenlerle süre uzatımı mümkündür.

KDV Geçici 17. Madde Neydi ve Ne Değişti?

Geçici 17. Maddenin Tarihçesi

3065 sayılı KDV Kanunu'na 1998 yılında eklenen Geçici 17. madde, dahilde işleme rejiminin en önemli vergisel boyutunu oluşturuyordu. Bu madde ile ihracatçıların, ithalatta olduğu gibi yurt içinden de KDV ödemeden girdi temin etmesi sağlanmıştı. Böylece yerli tedarikçiler, ithalatçılarla eşit şartlarda rekabet edebilir hale gelmişti.

Önceki uygulama şöyleydi:

• DİİB sahibi firmalar, yurt içi tedarikçilerden KDV ödenmeksizin mal alabiliyordu
• KDV tecil edilir, ihracat gerçekleştiğinde terkin edilirdi
• Satıcı firma, KDV'yi beyan eder ancak tahsil etmezdi
• İhracat süresi, DİİB'de öngörülen süreler kadar olabilirdi (KDV 11/1-c'deki 3 ay değil)
• İhracat gerçekleşmediğinde, KDV vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile alıcıdan tahsil edilirdi

Süre Uzatımları ve Son Durum

Geçici 17. maddenin uygulanma süresi yıllar içinde defalarca uzatıldı:

2010'daki Benzer Durum: Geçici 17. madde 31/12/2010 tarihinde de sona ermişti. Sektörden gelen yoğun tepkiler üzerine 25/02/2011 tarihli 6111 sayılı Kanun ile süre 31/12/2015'e kadar uzatılmış ve düzenleme 31.12.2010 tarihinden geçerli olmak üzere geriye dönük yürürlüğe konmuştu.

1 Ocak 2026 Sonrası Durum

31 Aralık 2025 tarihi itibarıyla süre uzatımı yapılmadı. Bu nedenle:

Değişikliğin Sektörel Etkileri

İhracatçılar Üzerindeki Mali Yük

Yurt içi alımlarda artık KDV ödenmesi gerektiği için ihracatçıların karşılaşacağı temel sorunlar:

1. Nakit Akışı Sorunu

İhracatçılar, yurt içinden aldıkları girdilere KDV ödemek zorunda kalacaklar. Bu KDV'yi ancak ihracat gerçekleştikten sonra, iade süreci tamamlandığında geri alabilecekler. Türkiye'de KDV iade süreçlerinin ortalama 6-12 ay sürdüğü göz önüne alındığında, firmalar ciddi bir finansman yükü ile karşı karşıya kalacak.

2. Enflasyon Erimesi

Türkiye'de yıllık enflasyonun %50-65 seviyelerinde seyrettiği bir ortamda, KDV iadesini 8-10 ay beklemek, paranın reel değerinin %20-30 erimesi anlamına geliyor. İhracatçı, iade aldığında aslında ödediği tutardan çok daha az değerde bir para geri almış oluyor.

3. İthalata Yönelim Riski

DİR kapsamında ithalat halen KDV'siz yapılabildiği için, ihracatçılar yurt içi tedarikçi yerine ithalatı tercih edebilir. Bu durum:

• Yerli tedarikçilerin iş kaybetmesine
• Yerli üretimin zayıflamasına
• Cari açığın artmasına
• İstihdamın olumsuz etkilenmesine yol açabilir

Yerli Tedarikçiler İçin Sonuçlar

Değişiklik, yerli üreticiyi de doğrudan etkiliyor:

• Rekabet dezavantajı: İthalatçılarla eşit şartlarda rekabet edememe
• Sipariş kaybı: İhracatçıların ithalata yönelmesi
• Kapasite düşüşü: Üretim hacminde daralma
• Yatırım ertelemesi: Belirsizlik nedeniyle yeni yatırımlar ertelenebilir

Sektör Temsilcilerinin Değerlendirmeleri

Ege Demir ve Demirdışı Metaller İhracatçıları Birliği Başkanı Yalçın Ertan'ın açıklamaları konunun ciddiyetini ortaya koyuyor:

"DİR kapsamında yurt içinden temin edilen girdilerde KDV tecil-terkin sisteminin sona ermesi, firmaların ithalata yönelmesine ve yerli tedarik zincirinin zayıflamasına yol açacak."

Ertan ayrıca, Ticaret Bakanlığı'nın 2025 yılında bazı ürünlerde yurt içinden % alım şartı getirdiği bir dönemde, KDV istisnasının kaldırılmasının çelişkili olduğunu vurguluyor.

Mevcut Belgelerin Durumu - Belirsizlik

31 Aralık 2025 Öncesi Düzenlenmiş Belgeler

31 Aralık 2025 tarihi itibarıyla yürürlükte olan, ancak süresi henüz dolmamış DİİB'lerin durumu belirsizliğini korumaktadır. İki farklı görüş bulunmaktadır:

Görüş 1 - Belge Süresinin Sonuna Kadar Devam:

• Geçici 17. madde belge bazında uygulandığı için
• Belgenin düzenlendiği tarihte mevzuat geçerliyse
• Belge süresinin sonuna kadar tecil-terkin uygulanabilmelidir

Görüş 2 - 1 Ocak 2026'dan İtibaren Geçersiz:

• Kanuni dayanak ortadan kalktığı için
• 1 Ocak 2026'dan itibaren yapılan teslimler KDV'li olmalıdır
• Yasal düzenleme olmadan tecil-terkin uygulanamaz

Geçiş Dönemi Sorunları

1 Ocak 2026 tarihi itibarıyla ortaya çıkan pratik sorunlar:

• Devam eden üretim süreçleri nasıl yönetilecek?
• Satıcılar faturalarını nasıl düzenleyecek?
• 31 Aralık'ta teslim alınan ama faturası 2 Ocak'ta düzenlenen mallar ne olacak?
• Yeminli Mali Müşavir raporlarında hangi tarih esas alınacak?

İhracatçılar İçin Yeni Süreç ve Uygulamalar

Yurt İçi Alımlarda KDV Ödenmesi

1 Ocak 2026 tarihinden itibaren DİİB sahibi firmalar, yurt içinden yaptıkları alımlarda:

Alıcı (İhracatçı) Açısından:

1. Tedarikçiden KDV dahil fatura alacak
2. KDV'yi tedarikçiye ödeyecek
3. Ödediği KDV'yi indirim konusu yapacak (KDV beyannamesinde)
4. İndiremediği KDV'yi ihracat iadesi olarak talep edecek
5. İade süreci 6-12 ay sürebilir

Satıcı (Tedarikçi) Açısından:

1. Normal KDV'li fatura düzenleyecek
2. KDV'yi tahsil edecek
3. Tahsil ettiği KDV'yi beyan edip ödeyecek
4. Artık tecil-terkin mekanizması olmayacak

KDV İade Süreci

İhracatçıların yurt içi alımlarda yüklendikleri KDV'yi geri alabilmeleri için:

Gerekli Belgeler:

• İhracat gümrük beyannamesi
• İhracat faturası
• Yurt içi alım faturaları
• Yeminli Mali Müşavir tasdik raporu
• Üretim kayıtları ve randıman hesapları
• DİİB belgesi

İade Hesaplaması:

İade tutarı, ihraç kaydıyla teslim bedelinden, KDV ödenmeksizin alınan mal bedeli (ithalat) çıkarıldıktan sonra kalan tutara KDV oranı uygulanarak hesaplanır. Bu, sanayicinin sadece fiilen yüklendiği KDV'nin iadesini almasını sağlar.

DİİB'den DİİB'ye Teslimler

DİİB sahibi bir firmanın, ürettiği malları başka bir DİİB sahibi firmaya teslimi halen mümkündür. Ancak:

• Bu teslimler artık KDV'li yapılacak
• Her iki DİİB'nin de dahilde işleme mevzuatına uygun kapatılması gerekir
• Teslim edilen mal, alıcı firmanın DİİB'sinde girdi mahiyetinde olmalıdır
• Yeminli Mali Müşavir raporu her iki firma için de ayrı ayrı düzenlenmelidir

Yan Sanayici İlişkileri ve Özel Durumlar

Yan Sanayiciye Mal Teslimi

2006/12 sayılı DİR Tebliğinin 17/6. maddesi gereği, üretimin bir kısmı yan sanayiciye yaptırılabilir. Bu durumda:

• Yan sanayici olan firmaya DİİB kapsamında mal teslimi ihraç kaydıyla yapılamaz
• Yan sanayiciye normal KDV'li teslim yapılır
• Yan sanayiciden geri alınan işlenmiş ürün için yine KDV'li fatura düzenlenir
• Her iki KDV de ihracat sonrası iade kapsamında değerlendirilir

Yanlış Uygulama Riskleri

DİİB sahibi mükellef, bu kapsamda temin ettiği malları KDV'li fatura düzenleyerek satarsa:

• Tecil-terkin uygulaması olmadığı için
• İhracat gerçekleşmediği kabul edilir
• Zamanında alınmayan vergi (ithalatta teminata bağlanan KDV)
• Vergi ziyaı cezası ve gecikme faizi ile mükelleften tahsil edilir

Yeminli Mali Müşavir Raporları

Rapor Düzenleme Zorunluluğu

DİR kapsamında yurt içi alımlarda tecil-terkin uygulaması devam ederken, vergi dairesine terkini tevsik için Yeminli Mali Müşavir raporu zorunluydu. Şu anda süre uzatımı olup olmayacağı belirsiz olduğundan, firmalar mevcut belgelerini kapatırken:

Raporda Yer Alması Gereken Bilgiler:

• DİİB'in tarih ve sayısı
• Belgenin geçerlilik süresi
• İhracata ilişkin gümrük beyannamelerinin tarih ve sayısı
• Fiili ihracat tarihleri
• İhraç edilen malların cinsi, miktarı ve tutarı
• İhracatın süresi içinde yapılıp yapılmadığı
• Üretim analizi ve randıman hesapları
• Yurt içi alımlara ilişkin faturalar
• Tecil edilen KDV tutarları

Rapor Düzenleme Süreleri

KDV iade taleplerinin yerine getirilmesi için YMM raporlarının, ihracatın yapıldığı dönemi izleyen ikinci takvim yılının sonundan itibaren altı ay içinde vergi dairesine ibraz edilmesi gerekir.

Örneğin: 2025 yılında yapılan ihracatlar için YMM raporu en geç 30 Haziran 2027 tarihine kadar ibraz edilmelidir.

Sektörel Beklentiler ve Talepler

Süre Uzatımı Umudu

Sektör temsilcileri ve vergi uzmanları, 2010 yılındaki benzer durumu örnek göstererek süre uzatımı yapılacağını umuyorlar. O dönemde:

• 31/12/2010 tarihinde süre dolmuştu
• Yaklaşık 2 ay sonra 6111 sayılı Kanun çıkmıştı
• Düzenleme geriye dönük yürürlüğe girmişti
• 1 Ocak 2011'den itibaren yapılan tüm işlemler kapsanmıştı

Ancak geriye dönük düzenleme gelene kadar yapılan teslimlerin KDV'li olması gerektiği konusunda uzmanlar hemfikir.

Kalıcı Düzenleme Talebi

İhracatçı birlikleri ve sektör dernekleri, Geçici 17. maddenin artık "geçici" olmaktan çıkarılmasını talep ediyor. Öneriler:

• KDV Kanunu'na kalıcı madde olarak eklenmesi
• Her yıl uzatma belirsizliğinin ortadan kalkması
• İhracatçılara öngörülebilir bir ortam sağlanması
• Yerli üretimin sürdürülebilir desteklenmesi

Firmalar Ne Yapmalı? Öneriler

İhracatçılar İçin Acil Önlemler

1. Finansman Planlaması

• Yurt içi alımlarda ödenecek KDV için nakit akışı planı yapın
• Bankalarla işletme kredisi limitleri görüşün
• KDV iadesi ortalama 8-10 ay süreceği için bu süre kadar ekstra finansman hesabı yapın
• Enflasyon erimesi ve kredi faizi maliyetlerini hesaplayın

2. Tedarik Zinciri Gözden Geçirme

• Yurt içi ve ithalat maliyet karşılaştırması yapın
• İthalat avantajlı görünse bile uzun vadeli stratejinizi göz önüne alın
• Yerli tedarikçilerle ödeme vadeleri konusunda görüşün
• Alternatif tedarikçi seçenekleri araştırın

3. Belge Yönetimi

• Mevcut DİİB'lerinizin süre durumunu kontrol edin
• 31 Aralık 2025 öncesi başlayan belgelerin kapatılması için Maliye'nin açıklamasını bekleyin
• Tüm alım faturalarını, ihracat beyannamelerini düzenli arşivleyin
• YMM raporu hazırlığı için üretim kayıtlarınızı güncel tutun

4. Profesyonel Destek

• Gümrük müşavirinizle düzenli iletişimde olun
• Yeminli Mali Müşavirinizle KDV iade süreci için görüşün
• Mevzuat değişikliklerini yakından takip edin
• Birlik ve derneklerin bilgilendirme toplantılarına katılın

Tedarikçiler İçin Öneriler

• İhracatçı müşterilerinize durum hakkında bilgi verin
• KDV'li fatura düzenlemeye hazırlıklı olun
• Nakit akışınızı yeniden planlayın (artık KDV tahsil edeceksiniz)
• Müşterilerinizle ödeme koşulları konusunda görüşün
• İthalat rekabeti karşısında maliyet optimizasyonu yapın

Vergisel Boyut ve Ceza Riskleri

İhracatın Gerçekleşmemesi Durumu

KDV 11/1-c ve eski Geçici 17. madde uygulamasında, belge süresi içinde (uzatılan süreler dahil) ihracatın gerçekleşmemesi halinde:

• Tahsil edilemeyen KDV için alıcı adına tarhiyat yapılır
• Vergi ziyaı cezası uygulanır (verginin 1 katı)
• Gecikme faizi tahsil edilir
• Alıcı, durumu öğrendiğinde satıcı bilgilerini vergi dairesine bildirmek zorundadır

Yanlış Uygulama Senaryoları

Senaryo 1: DİİB sahibi firma, 1 Ocak 2026 sonrası alımlarında tecil-terkin talep ediyor

• Risk: Yasal dayanak olmadığı için vergi dairesi kabul etmeyecektir
• Sonuç: KDV tarhiyatı, ceza ve gecikme faizi

Senaryo 2: Satıcı, belirsizlik nedeniyle hem KDV tahsil ediyor hem de tecil beyanı yapıyor

• Risk: Çifte beyan ve mükerrer vergilendirme riski
• Sonuç: Düzeltme beyannamesi ve uzun bürokrasi

Uluslararası Karşılaştırma

Diğer Ülkelerde İhracat Teşvikleri

Türkiye'nin dahilde işleme rejimi benzeri uygulamalar dünya genelinde yaygındır:

Türkiye'nin ana rakipleri olan ülkelerde yurt içi tedarik, ihracatçı için vergisel olarak desteklenmektedir. Bu durum, Türk ihracatçılarının rekabet gücünü zayıflatabilir.

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Köycegiz Gümrük Müşavirliği Olarak Değerlendirmemiz

30 yılı aşkın gümrük müşavirliği deneyimimizle, bu değişikliğin Türk ihracat sektörü için ciddi bir darbe olduğunu değerlendiriyoruz. Dahilde İşleme Rejimi, ihracatçılarımızın dünya pazarında rekabet edebilmesinin en önemli araçlarından biriydi.

Sektörün Karşı Karşıya Olduğu Riskler

• Finansman krizi: KOBİ ihracatçılar nakit sıkıntısına girebilir
• Yerli üretimde daralma: İthalat tercih edilirse yerli tedarikçiler zarar görür
• İhracat kaybı: Maliyetler artan ihracatçılar bazı siparişleri reddedebilir
• Haksız rekabet: Rakip ülkeler benzer destekleri sürdürürken Türkiye geri çekilmiş olur

Önerilerimiz

Hükümete:

• Geçici 17. maddenin kalıcı hale getirilmesi
• En azından acil süre uzatımı yapılması
• Geriye dönük düzenleme ile sektörün mağdur olmaması
• KDV iade süreçlerinin hızlandırılması (60 gün hedefi)
• İhracatçılara özel düşük faizli kredi imkanları

İhracatçılara:

• Panik yapmayın, strateji geliştirin
• Nakit akışınızı yeniden planlayın
• Birlik ve dernekleriniz aracılığıyla ses çıkarın
• Profesyonel destek alın (gümrük müşaviri, YMM)
• Mevzuat değişikliklerini yakından takip edin

Tedarikçilere:

• İhracatçı müşterilerinizle diyalogu sürdürün
• Maliyet avantajı yaratacak önlemler alın
• Ödeme vadelerinde esneklik gösterin
• Kalite ve teslimat sürenizle ithalata karşı rekabet edin

Son Söz: Belirsizlik Ortamında Dikkatli Olun

Şu an için en büyük sorun belirsizliktir. Maliye Bakanlığı'nın resmi açıklama yapmaması, sektörde kafa karışıklığına yol açıyor. 31 Aralık 2025 öncesi düzenlenmiş belgelerin durumu, geçiş dönemi uygulamaları, geriye dönük düzenleme olup olmayacağı gibi kritik konularda netlik yok.

Bu ortamda firmalarımıza tavsiyemiz:

• İhtiyatlı davranın: 1 Ocak 2026 sonrası yurt içi alımları KDV'li yapın
• Belgelendirin: Tüm işlemlerinizi düzenli kayıt altına alın
• Bilgilenin: Resmi yayınları ve sektör haberlerini takip edin
• Danışın: Belirsiz durumlarda profesyonel destek alın

2010 yılında yaşanan benzer durumda, Maliye Bakanlığı yaklaşık 2 ay sonra geriye dönük düzenleme yapmıştı. Sektörün beklentisi aynı yönde. Ancak kesinlik olmadığı sürece, risksiz yolu tercih etmek en doğrusu.

İlgili Makaleler