KKDF Hesaplama — İthalatta Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu

Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu (KKDF), vadeli ve kredili ithalatın maliyetini artıran bir fon kesintisidir. Ürünün ne olduğuna değil, işlemin nasıl ödendiğine bakar: aynı GTİP peşin alındığında oran %0, vadeli alındığında %6'dır. Bu yüzden KKDF bir tarife satırı değildir — oran GTİP'e göre değişmez.

İthalatta KKDF'nin doğup doğmadığı iki soruyla belirlenir: (1) eşya muafiyet listesinde mi? (2) ödeme şekli vadeli mi? Muafiyet ödeme şeklini ezer: muaf bir eşyada ödeme şekli ne olursa olsun fon kesintisi doğmaz. Bu hesaplayıcı bu iki soruyu bu sırayla cevaplar.

KKDF, gümrük vergisi → ÖTV → KDV matrah zincirinin parçası değildir: kendi bağımsız matrahı vardır ve başka bir verginin matrahına girmez.

Fonun dayanağı

KKDF, 12/5/1988 tarihli ve 88/12944 sayılı “Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu Hakkında Karar”a dayanır (R.G. 07.06.1988 / 19835 — Kararın kabul tarihi ile yayım tarihi ayrıdır). Ancak bu Karar 2001/2698 sayılı Karar ile yürürlükten kaldırılmıştır; KKDF kesintisine ilişkin hükümleri, 20/6/2001 tarihli ve 4684 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesi uyarınca uygulanmaya devam etmektedir. Bu yüzden “KKDF 88/12944 sayılı Karara dayanır” demek tek başına eksiktir: Kararın kendisi yürürlükte değildir, hükümleri bir kanun maddesi sayesinde ayaktadır.

Kararın uygulaması 6 (Sıra) No.lu Tebliğ ile düzenlenmiş, bu Tebliğin bazı maddeleri 17 No.lu Tebliğ (R.G. 22.07.1996 / 22704 Mükerrer) ile değiştirilmiştir. Matrah kuralı bu zincirden gelir — aşağıdaki “matraha navlun ve sigorta girer mi” bölümüne bakınız.

Vadeli ithalattaki %6 oranı 2011/2304 sayılı Karar ile belirlenmiştir (“Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu Kesintileri ve Bazı Mallarda Uygulanan Özel Tüketim Vergisine Dair Karar”, R.G. 13.10.2011 / 28083; dayanak: 4684 sayılı Kanun geçici m.3). Kararın 4 üncü maddesi:

KKDF oranını belirleyen tek girdi ödeme şeklidir. Aşağıdaki tablo hesaplayıcının kullandığı oranların tamamıdır:

%0 muafiyet değildir. Peşin, akreditifli ve vesaik mukabili ödemede eşya KKDF kapsamındadır, yalnız oranı sıfırdır. Muafiyette ise vergi hiç doğmaz. İkisi de 0 TL ödetir ama beyanda ve denetimde farklı şeylerdir; hesaplayıcı bu ikisini ayrı ekranlarla gösterir.

Hayır. KKDF matrahı eşyanın fatura bedelidir. Dayanak: Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının 5 Ağustos 1996 tarihli, B.02.2.TCM.0.07.00.02-10-117926 sayılı yazısı (No: 96/2); bu yazının dayanağı ise 22.07.1996 tarihli ve 22704 (Mükerrer) sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu Hakkında 17 No.lu Tebliğ’dir. Yazının 1 inci maddesi fon kesintisinin şu tutar üzerinden hesaplanacağını söyler:

Gümrük kıymeti (CIF) ile karıştırılmamalıdır: gümrük vergisi CIF üzerinden hesaplanır, KKDF fatura bedeli üzerinden.

Bunun sebebi teslim şeklinin faturanın kapsamını anlatması, bir hesap kuralı olmamasıdır: FOB faturada navlun zaten yoktur, CIF faturada zaten vardır. Her iki halde de matrah "fatura toplamı"dır. Navlunu ayrıca eklemek, CIF faturada mükerrer sayma yaratır ve KKDF fazla çıkar — bu, piyasadaki hesaplayıcıların sık yaptığı hatadır.

Hesaplayıcı navlun ve sigortayı yine de sorar, ama matraha eklemez: girdiğiniz tutarlar yalnız teslim şekliyle tutarlılık kontrolüne girer ve çelişki varsa uyarı üretilir.

Bedelin bir kısmı peşin, kalanı vadeli ödeniyorsa KKDF yalnız vadeli kısım üzerinden hesaplanır — toplam fatura bedeli üzerinden değil. Dayanak: Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 03.11.2017 tarihli 2017/20 sayılı Genelgesi ve onu değiştiren 2018/4 sayılı Genelgesi (“Transfer Bildirim Formlarının Elektronik Ortama Aktarılması — KKDF”).

Değişikliğin BİLGE’de devreye alınma tarihi 5 Mart 2018’dir (Gümrükler Genel Müdürlüğünün 01.03.2018 tarihli ve 32454367 sayılı yazısı). Bu tarih Genelgenin kendi tarihi değildir; 2018/4 bu sayfada bilerek tarihsiz anılır.

Hesaplayıcıda Vadeli Kısım alanını doldurmanız yeterlidir. Alanı boş bırakırsanız bedelin tamamı vadeli sayılır. Vadeli kısım fatura bedelinden büyük olamaz; büyük girilirse hesap yapılmaz.

Fatura bedelinin bir kısmı peşin, bir kısmı vadeliyse, vadeli oran faturanın kalemlerinin her birine orantılı olarak dağıtılır — "şu kalem peşin, bu kalem vadeli" denemez. KKDF, her kalemde o kalemin vadeli payı üzerinden beyan edilir. Tek kalemli bir işlemde sonuç değişmez; çok kalemli beyannamede dağıtımı bu kural belirler.

Aynı Genelgenin EK-1’indeki Örnek 1 bunun aritmetiğini gösterir: tamamı vadeli 600 TL’lik üç kalemlik bir faturada KKDF kalem başına beyan edilir — 100 TL’lik kalemde 6 TL, 200 TL’lik kalemde 12 TL, yani her kalemde kalem tutarı × 0,06.

KKDF, TCMB döviz alış kuru ile hesaplanır — birincil dayanak 2014/6852 sayılı Karar, md. 1/1: “gösterge niteliğindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası döviz alış kuru esas alınarak hesaplanır”. Aynı ifadeyi 96/2 sayılı yazının 1 inci maddesi de kullanır (“gösterge niteliğindeki Bankamız döviz alış kuru”). Ticaret Bakanlığının KKDF Hakkında Açıklama duyurusu bunu ikincil olarak teyit eder.

Bu iki farklı kurdur ve aynı beyannamede yan yana kullanılır; karıştırılması KKDF tutarını sistematik olarak yanlış çıkarır. Hesaplayıcı bu yüzden kur alanını açıkça "döviz ALIŞ" diye etiketler ve sonuçta hangi kur tipinin kullanıldığını yazar.

Kur hangi tarihe ait olmalı?

Kur, hesabı yaptığınız günün değil, gümrük beyannamesinin tescil edildiği tarihin kurudur. 2014/6852 sayılı Karar (“Vadeli İthalatta Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu Kesintilerinin Takip ve Tahsili Hakkında Karar”, R.G. 16.10.2014 / 29147), MADDE 1(1):

Alandaki değer bugünün kurudur ve yalnız bir kolaylıktır. Beyannamenizin tescil tarihi bugün değilse bu değeri o tarihin TCMB döviz alış kuruyla değiştirin — aksi halde sonuç sessizce yanlış çıkar. Alan bu yüzden bilerek kilitlenmemiştir.

Kur girilmezse TL tutar hesaplanmaz: yalnız döviz cinsinden tutar gösterilir. Hesaplayıcı eksik kuru tahmin etmez, çünkü tahmin edilmiş bir kur boş bir alandan tehlikelidir — kullanıcı onu doğru sanır. Faturanız TL ise döviz cinsi olarak TRY seçin; çevrim yapılmaz.

Takip ve tahsil kimdedir?

Aynı Karar (MADDE 1(1)) vadeli ithalatta fon kesintilerinin takip ve tahsilinin münhasıran gümrük idarelerince yapılacağını söyler. Eksik veya fazla tahsilat hâlinde 4458 sayılı Gümrük Kanunu esasları uygulanır ve aynı Kanuna göre para cezası kesilir (MADDE 1(2)). Aynı konudaki düzenlemeler: Genelge No: 2014/22 ve 04.12.2014 tarihli ve 4351348 sayılı tasarruflu yazı (KKDF Beyanı ve Tahsilatı).

Beyannamede tam olarak nereye yazılacağı aşağıdaki “KKDF beyannamede nereye yazılır?” bölümündedir.

KKDF'yi idare tahakkuk ettirmez; yükümlü kendisi hesaplayıp beyan eder. Yeri, Gümrükler Genel Müdürlüğünün 27.10.2014 tarihli 2014/22 sayılı Genelgesinin 1 inci maddesinde birebir yazılıdır:

Dikkat: bölümün adı “Yurt içi diğer”dir (“Yurt içi giderler” değil) ve alan Finansal Bilgiler sekmesindedir. Ticaret Bakanlığının KKDF Hakkında Açıklama duyurusu da aynı yönde, ikincil teyit olarak.

Muafiyet veya istisna varsa nasıl beyan edilir?

Muafiyet/istisna hâlinde hangi yasal düzenleme ile sağlandığı — tarih, sayı ve ilgili madde numarasıyla — beyannamenin 44 no.lu hanesine yazılır (2014/22 md. 2). 2017/20 sayılı Genelge (§Ç.3) aynı kuralı tekrarlar ve ekler: ilgili kalemlerde KKDF muafiyet kodu seçilir ve o kalemler için herhangi bir KKDF beyanı yapılmaz.

Bu hesaplayıcının çıktısı doğrudan buraya yazılır. Sonuç ekranındaki dayanak bandı, muafiyetin hangi düzenlemeden geldiğini künyesiyle gösterir; 44 no.lu haneye yazılacak metin odur.

Ayrıca 2014/22 md. 3: ödeme şekli itibarıyla KKDF'ye tabi olduğu hâlde KKDF beyan edilmemiş beyannamelerde muayene memuru bir muafiyet/istisna bulunup bulunmadığını kontrol eder.

Peşin ödemede: 23 haneli Belge ID

Sayfanın başında söylenen ayrımın — peşinde oran %0'dır ama bu bir muafiyet değildir — beyandaki karşılığı budur: 2017/20 sayılı Genelge (§D) uyarınca Transfer Bildirim Formuna ilişkin 23 haneli Belge ID, yalnız “Peşin”, “Vesaik Mukabili” ve “Akreditif” ödeme şekli seçilen kalemlerde kullanılır. “0887 kodlu TBF” isimli doküman, beyannamenin 44 no.lu kutusunda “Belge Referans No” ve “Belge Tarihi” alanlarında beyan edilir.

Bir Belge ID, transfer tutarını geçmemek kaydıyla birden fazla beyannamede kullanılabilir; aynı beyannamede birden fazla Belge ID de kullanılabilir.

İtiraz yolu ve süreler

⚠ Bu bir zincirli atıftır. KKDF'ye özgü metinler bir itiraz süresi saymaz; 2014/6852 sayılı Karar (md. 1/2) hiç ödenmeyen, eksik ödenen ya da yanlışlıkla/fazla alınan fon kesintilerini 4458 sayılı Gümrük Kanunu esaslarına havale eder ve aynı Kanuna göre para cezası uygulanacağını söyler. O Kanunun 242 nci maddesi ise şunu der:

Yani süreler KKDF'nin kendi metinlerinden değil, KKDF'nin havale edildiği 4458 rejiminden gelir. Aynı sebeple KKDF'ye özgü ayrı bir ödeme süresi yoktur; ödeme de 4458 rejimine tabidir.

Muafiyet GTİP ve fasıl bazlıdır: 2015/7511 sayılı “Kaynak Kullanımını Destekleme Fonu Kesintileri Hakkında Karar” (R.G. 10.04.2015 / 29322) eki listede yer alan eşyada KKDF doğmaz ve ödeme şekli sorulmaz bile. Hesaplayıcı GTİP'i girdiğiniz anda bunu kontrol eder; muafiyet varsa ödeme şekli alanları katlanır.

Listenin bir inceliği vardır: bir fasıl bütün olarak muaf sayılsa bile, listedeki daha spesifik "hariç" satırları muafiyeti düşürebilir. Örneğin 85. fasıl (elektrikli makine ve cihazlar) muafiyet kapsamındayken 85.44 pozisyonu hariç tutulmuştur; o pozisyondaki bir eşyada muafiyet uygulanmaz ve oran ödeme şekline göre belirlenir. Hesaplayıcı hangi satırın kazandığını sonuç ekranındaki dayanak bandında gösterir.

Muafiyetin kapsamı bazen eşyanın niteliğine bağlıdır ve GTİP kodundan çözülemez (ör. "kürkler hariç", "silisli fosil unlarından olanlar hariç"). Böyle bir durumda hesaplayıcı eşyayı muaf saymaz ve oranı uygular — eksik beyan riski fazla ödemeden ağırdır — ama sonucu "belirsiz" olarak işaretler ve uzman kontrolü ister.

Belge ve statü bazlı satırlar (88/12944 sayılı Karar metni)

Kararın kendi metni, eşya listesinden ayrı olarak belge ve statü bazlı satırlar da taşır:

• “İhracatın … finansmanı amacıyla kullanılan krediler ve ihracatı teşvik belgesi ile dahilde işleme izin belgesi kapsamında yapılan ithalatta yukarıdaki oranlar %0 olarak uygulanır.”
• Fon kesintisi yapılmayacaklar listesinin 14. sırası: “Yatırım Teşvik Belgesi kapsamında yapılan ithalat ve bu belge kapsamında kullanılan 2 yıldan uzun vadeli krediler”.
• Taahhüt gerçekleşmezse indirimli kesintiler tama iblağ edilir ve gümrük idarelerince cezai faiziyle tahsil edilir.

Belge ve statü bazlı istisnalar (yatırım teşvik, dahilde işleme, ihracat teşvik, serbest bölge vb.) bu hesaba yansıtılmamıştır. Böyle bir belgeniz varsa KKDF tutarı sıfıra düşebilir; bu, uzman kontrolü gerektiren ayrı bir konudur.