28 Şubat 2026'da başlayan ABD-İsrail-İran çatışması ve Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanmasıyla Brent ham petrol 72 dolardan 114 dolara fırladı. Enerji ithalatına yüksek bağımlı Türkiye'de bu şok, akaryakıt maliyetlerini ani biçimde yukarı çekti. Hükümet, 5 Mart 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 10995 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile akaryakıt ürünlerinde ÖTV'yi uluslararası petrol fiyatları ve döviz kuruna bağlayan eşel mobil sistemini yeniden devreye aldı. Kararın en kritik boyutu dış ticaret firmaları açısından şudur: ithal edilen akaryakıt ürünleri de aynı mekanizmaya tabi. Bu kapsamlı rehberde, sistemi ve ithalatçı-ihracatçı firmaları doğrudan ilgilendiren her boyutu ele alıyoruz.
📌 Temel Bilgiler — Hızlı Referans:
- Karar Numarası: 10995 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı
- Resmî Gazete: 5 Mart 2026 tarih, 33187 sayılı
- Yürürlük: Yayım tarihinde (5 Mart 2026)
- Baz Tarih: 2 Mart 2026 itibarıyla geçerli EPDK rafineri çıkış fiyatları ve ÖTV tutarları
- Kapsam: 95/98 oktan kurşunsuz benzin, motorin, LPG (otogaz), propan, bütan
- İthal Ürünler: Evet — Madde 2 ithal akaryakıt ürünlerine de aynı prensibi uyguluyor
- Yürüten: Hazine ve Maliye Bakanlığı (Madde 5 ve 7)
Krizi Anlamak: Neden Şimdi ve Neden Önemli?
Hürmüz Boğazı'nın Kapanması ve Küresel Enerji Şoku
28 Şubat 2026'da başlayan ABD-İsrail-İran çatışması, küresel enerji piyasalarını derinden sarstı. Hürmüz Boğazı'nın fiilen kapanması, dünya deniz yolu petrol ticaretinin yaklaşık yüzde yirmisini anında sekteye uğrattı. Katar LNG tesislerinin de işletilemez hale gelmesi, küresel enerji arzını çift yönlü vurdu. Brent ham petrol, 27 Şubat'taki 72,48 dolar seviyesinden 9 Mart'ta 119,5 dolara yükseldi; ilerleyen günlerde 100-113 dolar bandında seyretti.
Türkiye, enerji ithalatında yüksek dışa bağımlı bir ekonomi olarak bu şokun en sert hissedildiği ülkeler arasında yer aldı. 2 Mart itibarıyla akaryakıtta önemli fiyat artışları gündeme geldi; bu süreçte bazı zamlar eşel mobil mekanizması devreye alınarak absorbe edildi. Akaryakıt maliyetlerindeki bu sert hareket, sadece pompa fiyatlarını değil; nakliye, lojistik ve dış ticaret maliyetlerinin tamamını doğrudan etkiliyor.
Türkiye Dış Ticareti İçin Ne Anlam İfade Ediyor?
Akaryakıt, dış ticaret zincirinin her halkasında maliyet belirleyici bir unsurdur. Yurt içi taşıma, limana teslim, depo operasyonları, soğuk zincir lojistiği — hepsinin temelinde yakıt maliyeti yatar. Brent petrolün yüzde altmışın üzerinde artması, tüm bu kalemleri aynı anda yukarı çekiyor. Bu ortamda hükümetin devreye aldığı eşel mobil mekanizması, fiyat dalgalanmalarını bir ölçüde frenlemeyi hedefliyor.
Eşel Mobil Nedir? Tarihçesi ve Mantığı
Sistemin Temel Fikri
"Eşel mobil" kavramı Fransızca kökenli olup "hareketli basamak" anlamına gelir. Türkiye'deki uygulamada bu sistem, akaryakıt ürünlerine uygulanan Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tutarını uluslararası petrol fiyatları ve döviz kurundaki değişimlere göre otomatik biçimde yukarı ya da aşağı ayarlayan bir vergi mekanizmasıdır. Sistemin temel amacı, ham petrol fiyatı veya kur şoklarından kaynaklanan ani maliyet artışlarının tamamının pompa fiyatına yansımasını engellemektir.
Tarihçe: 2018'den 2026'ya
| Dönem | Gelişme | Arka Plan |
|---|---|---|
| 17 Mayıs 2018 | Türkiye'de ilk kez uygulamaya girdi | 2018 döviz krizi ve petrol fiyatı baskısı |
| 2018–2021 | Defalarca kaldırılıp yeniden devreye alındı | Bütçe ve piyasa koşullarına göre dalgalı uygulama |
| 2021 Q4 / 1 Mart 2022 | Tamamen yürürlükten kaldırıldı | Bütçe açığı ve yüksek ÖTV seviyeleri |
| 5 Mart 2026 | 10995 sayılı Karar ile yeniden yürürlüğe girdi | Hürmüz krizi — Brent'in 114 dolara çıkması |
10995 Sayılı Cumhurbaşkanı Kararı: Madde Madde Ne Diyor?
Kararın Özü: Madde 1
Kararın birinci maddesi, mekanizmanın tüm işleyişini belirliyor. 2 Mart 2026 tarihi itibarıyla EPDK tarafından ilan edilen yurtiçi rafineri çıkış fiyatları baz alınarak şu kural uygulanıyor:
- Uluslararası petrol fiyatları veya döviz kurundaki artış nedeniyle rafineri çıkış fiyatı yükselirse → gerçekleşen artışın yüzde yetmiş beşi kadar ÖTV indirilir.
- Rafineri çıkış fiyatı düşerse → gerçekleşen düşüşün yüzde yetmiş beşi kadar ÖTV artırılır.
- Ancak uygulanacak ÖTV tutarı hiçbir koşulda 2 Mart 2026'daki seviyeyi aşamaz.
🔢 Sayılarla Nasıl Çalışıyor? — Motorin Örneği
2 Mart 2026 itibarıyla motorin ÖTV baz değeri: 13,90 TL/litre
- Bu tutarın yüzde yetmiş beşi = 10,43 TL → eşel mobilin tampon kapasitesi
- Küresel gelişmeler nedeniyle rafineri çıkış fiyatında 13 TL/litre artış oluştuğunu varsayalım:
- 10,43 TL'lik kısım → ÖTV'den karşılanır, pompaya yansımaz
- Kalan 2,57 TL → pompa fiyatına yansıtılır
Sonuç: 13 TL'lik maliyet artışının sadece 2,57 TL'si (yüzde 20'si) tüketiciye yansırken, 10,43 TL'si devlet bütçesinden karşılanır.
Diğer Maddeler: İthalat, İstisna Haller ve Yürütme
| Madde | İçerik | Dış Ticaret Açısından Önemi |
|---|---|---|
| Madde 2 | İthal yolla temin edilen akaryakıt ürünleri; Madde 1'deki değişim tutarları esas alınarak vergilendirilir | 🔴 KRİTİK — İthal akaryakıtın ÖTV'si de dinamik olarak değişiyor |
| Madde 3 | 2 Mart 2026 itibarıyla yurtiçi rafineri çıkış fiyatı bulunmayan ürünler; EPDK baz fiyatları üzerinden hesaplanır | Rafineri fiyatı tescil edilmemiş ürünlerde EPDK referanslı hesaplama |
| Madde 4 | Azalan ÖTV, bir ürün için 2 Mart 2026 seviyesine geri döndüğünde o ürün için karar yürürlükten kalkar | Her ürün için otomatik sonlanma — takip zorunluluğu |
| Madde 5 | Usul ve esasları Hazine ve Maliye Bakanlığı belirler | Uygulama detayları için Bakanlık tebliğleri takip edilmeli |
| Madde 6 | Karar yayım tarihinde yürürlüğe girer | 5 Mart 2026 itibarıyla geçerli |
| Madde 7 | Hazine ve Maliye Bakanı yürütür | Uygulama mercii netleşti |
Kapsam: Hangi Akaryakıt Ürünleri Bu Mekanizmaya Tabi?
Resmî Gazete Eki GTİP Listesi
Karar metnine ek olarak yayımlanan ürün listesi, mekanizmanın hangi GTİP kodları altında uygulanacağını açıkça belirlemiştir. Gümrük beyannamelerinde bu kodları kullanan firmaların ilgili ÖTV hesaplamalarını yeni mekanizmaya göre yapması gerekmektedir.
| GTİP No | Mal Adı | Açıklama |
|---|---|---|
| 2710.12.45.00.11 | Kurşunsuz benzin 95 oktan | RON 95 veya fazla, 98'den az; kurşun ≤ 0,013 g/L |
| 2710.12.45.00.13 | Kurşunsuz benzin 95 oktan (E10) | Etanol katkılı, RON 95 bandı |
| 2710.12.45.00.18 | Diğerleri (95 oktan bandı) | Aynı kurşun ve oktan sınırı, diğer alt tipler |
| 2710.12.49.00.11 | Kurşunsuz benzin 98 oktan | RON 98 ve üzeri; kurşun ≤ 0,013 g/L |
| 2710.12.49.00.12 | Kurşunsuz benzin 98 oktan (E10) | Etanol katkılı, RON 98 bandı |
| 2710.12.49.00.18 | Diğerleri (98 oktan bandı) | RON 98+, diğer alt tipler |
| 2710.19.43.00.11 | Motorin | Gaz oiller; kükürt oranı ağırlıkça ≤ 0,001 |
| 2710.20.11.00.11 | Motorin (biyodizel katkılı) | Aynı kükürt sınırı, biyodizel içerikli |
| 2711.12 | Propan (sıvılaştırılmış) | LPG bileşeni |
| 2711.13 | Bütan (sıvılaştırılmış) | LPG bileşeni |
| 2711.19.00.00.11 | LPG — Otogaz | Motorlu taşıtlarda yakıt olarak kullanılan LPG |
| 2711.29.00.00.11 | Propan (gaz halinde) | Sıkıştırılmış/gaz formu |
| 2711.29.00.00.12 | Bütan (gaz halinde) | Sıkıştırılmış/gaz formu |
⚠️ Gümrük Müşavirlerine Kritik Hatırlatma: Bu GTİP kodları altında ithalat beyannamesi düzenleyen firmalar; ÖTV tutarını artık sabit değil, EPDK'nın ilan ettiği ve Hazine'nin belirlediği dinamik değerler üzerinden hesaplamak zorundadır. Eşel mobil uygulamasının aktif olduğu dönemde hangi rafineri fiyatının baz alındığının teyit edilmesi kritiktir.
Dış Ticaret ve Gümrük Perspektifi: İthal Akaryakıtta Ne Değişti?
Madde 2'nin Önemi: İthal Akaryakıt da Kapsama Girdi
Kararın ikinci maddesi, mekanizmanın salt yurtiçi üretimle sınırlı olmadığını açıkça ortaya koymaktadır. İthal yolla temin edilen akaryakıt ürünlerine uygulanacak ÖTV tutarları, birinci maddede belirlenen değişim tutarları esas alınarak hesaplanacaktır. Bu düzenleme şu anlama geliyor: ham petrol veya kur değişimi nedeniyle rafineri çıkış fiyatı ne kadar artarsa, ithal benzin, motorin veya LPG'nin ÖTV'si de aynı oranda düşürülecek; fiyatlar gerilediğinde ise ÖTV tekrar yükselecektir.
| Durum | Yurtiçi Üretim (Rafineri) | İthal Akaryakıt |
|---|---|---|
| Petrol/kur yükselirse | ÖTV azaltılır (artışın %75'i kadar) | Aynı değişim tutarı esas — ÖTV azaltılır |
| Petrol/kur düşerse | ÖTV artırılır (düşüşün %75'i kadar) | Aynı değişim tutarı esas — ÖTV artırılır |
| ÖTV tavanı | 2 Mart 2026 ÖTV seviyesini aşamaz | Aynı tavan geçerli |
| Referans fiyat | EPDK rafineri çıkış fiyatı | Madde 1'deki değişim tutarları baz alınır |
Gümrük Beyannamelerinde ÖTV Hesaplaması: Yeni Dikkat Noktaları
Normal koşullarda akaryakıt ürünlerinin ithalatında ÖTV, sabit tutarlar üzerinden hesaplanır ve gümrük beyannamesine işlenir. Eşel mobil döneminde ise bu tutarlar dinamik hale geldiğinden, beyanname tescil tarihindeki geçerli ÖTV değerinin doğru tespit edilmesi zorunludur. Yanlış hesaplama hem eksik hem de fazla vergi ödenmesine yol açabilir; her ikisi de sonradan düzeltme ve ceza riski taşır.
📋 İthal Akaryakıt Beyannamelerinde Kontrol Listesi:
- Beyannamenin tescil tarihinde geçerli olan EPDK rafineri fiyatı teyit edildi mi?
- Eşel mobil kapsamındaki ÖTV indirimi/artışı doğru uygulandı mı?
- GTİP kodu, Resmî Gazete ekindeki ürün listesiyle eşleşiyor mu?
- 2 Mart 2026 baz ÖTV tutarı aşılıyor mu? (Tavan kontrolü)
- Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın yayımladığı güncel uygulama tebliğleri kontrol edildi mi?
Lojistik ve Navlun Maliyetlerine Etkisi
Yakıt Maliyeti — Nakliye Fiyatı — İthalat Maliyeti Zinciri
Akaryakıt fiyatı, dış ticaret maliyetlerini doğrudan etkileyen en temel girdi kalemlerinden biridir. Yurtiçi taşıma (kamyon, tren), limana teslim lojistiği, antrepo operasyonları, soğuk zincir hizmetleri ve intermodal taşımacılık — hepsinin maliyet yapısında yakıt büyük pay tutar. Bu nedenle pompa fiyatlarındaki dalgalanmanın kontrol altına alınması, dış ticaret firmalarına dolaylı ama önemli bir istikrar kazandırır.
| Dış Ticaret Operasyonu | Akaryakıt Fiyat Şokuyla Ne Olurdu? | Eşel Mobil ile Durum |
|---|---|---|
| Yurtiçi Taşıma (Kamyon) | Navlun oranları ani ve sert yükselir, teslimat sözleşmeleri bozulur | Pompa fiyatı daha yavaş artar; nakliyeci maliyet şoku kısmen frenlenir |
| Liman Operasyonları | Forklift, vinç, straddle carrier yakıt maliyetleri tırmanır | İstikrarlı pompa fiyatı, liman işletim maliyetlerini öngörülebilir kılar |
| LPG ile Çalışan Taşıtlar | Otogaz fiyatı yükselir, taşıt işletim maliyetleri artar | LPG (2711.19) da kapsam içinde; otogaz fiyatı da frenleniyor |
| Soğuk Zincir Lojistiği | Hem araç yakıtı hem jeneratör maliyeti yükselir | Motorin fiyatı daha yavaş artar; soğuk zincir maliyeti kısmen sabitlenir |
| Depo/Antrepo İşletimi | Isıtma, jeneratör ve ekipman yakıt giderleri artar | İstikrar artar; depolama ücreti hesaplamalarında daha sağlıklı baz |
Maliyet Projeksiyonu Zorluğu: Sistemin İki Yönlü Etkisi
Eşel mobil, pompa fiyatlarını stabilize ederken gümrük komisyoncuları ve dış ticaret firmaları için farklı bir zorluk yaratır: ithal akaryakıt ürünlerinde ÖTV'nin ne olacağı artık önceden kesin olarak bilinemiyor. ÖTV dinamik bir yapıya sahip olduğundan, akaryakıt ithal eden firmalar; maliyet projeksiyon tablolarında, proforma fatura hazırlarken ve alış fiyatı müzakerelerinde bu belirsizliği hesaba katmak zorundadır.
⚠️ Maliyet Hesabında Dikkat Edilmesi Gereken Riskler:
- Anlık ÖTV değişimleri: Beklenti hesabında sabit ÖTV varsaymak hatalı sonuç verebilir
- Fiyat düştüğünde ÖTV artar: Petrol fiyatı gerilemesi, beklenmedik ÖTV artışı anlamına gelir — maliyetin düşeceği yanılgısına kapılmayın
- 2 Mart 2026 tavanı: ÖTV hiçbir koşulda bu seviyenin üzerine çıkamaz; bu, bir maksimum vergi güvencesi sunar
- Madde 4 sonlanma riski: ÖTV baz seviyesine döndüğünde kararın o ürün için geçerliliği kendiliğinden sona erer; bu tarihten itibaren sabit ÖTV uygulanır
İthalatçı ve İhracatçı Firmalar İçin Pratik Değerlendirme
Kısa Vadede Ne Oluyor? — Sektörel Etki Analizi
| Sektör / Faaliyet | Doğrudan Etki | Değerlendirme |
|---|---|---|
| Akaryakıt İthalatçıları | ÖTV tutarı dinamik hale geldi; hesaplama ve beyanname süreçleri karmaşıklaştı | 🔴 Yüksek Etki — Anlık takip zorunlu |
| Karayolu Nakliye Firmaları | Pompa fiyatı dalgalanması frenlendiği için maliyet tahmini iyileşti | 🟢 Olumlu — Taşıma bedeli hesaplamalarında istikrar |
| Denizcilik / Acentelik | Limanlar arası yurtiçi taşıma maliyetleri kısmen sabitlendi; Bunker için ayrı değerlendirme gerekir | 🟡 Kısmi Fayda — Bunker fiyatı global piyasaya bağlı |
| Gıda / Soğuk Zincir İthalatçıları | Motorin fiyatının frenlenmiş olması, lojistik maliyet artışını sınırladı | 🟢 Olumlu — CIF maliyet hesaplarında görece istikrar |
| LPG Dağıtıcı / İthalatçı | ÖTV dinamik yapıya geçti; GTİP 2711.12, 2711.13 ve 2711.19 doğrudan kapsam içinde | 🔴 Yüksek Etki — ÖTV hesaplaması anlık takip ister |
| İhracatçılar (Genel) | Nakliye ve lojistik maliyetlerindeki ani artış kısmen sınırlandı; maliyet rekabeti açısından olumlu | 🟢 Dolaylı Fayda — İhracat maliyet tahminleri daha sağlıklı |
| Gümrük Müşavirleri | İthal akaryakıt beyannamelerinde dinamik ÖTV hesaplaması zorunlu; müşteri bilgilendirmesi arttı | 🟠 Operasyonel Yük — Anlık mevzuat takibi kritik |
Sistemin Sınırlılıkları: Her Şeyi Çözmüyor
Eşel mobil, mekanizmanın adı gibi "hareketli" bir araçtır; sabit bir güvence değildir. Özellikle dış ticaret firmaları için göz önünde tutulması gereken önemli sınırlılıklar bulunmaktadır.
- Tampon kapasitesi sınırlıdır: Motorinde azami tampon kapasitesi yaklaşık 10,43 TL/litredir. Brent petrol 135-150 dolar bandına tırmanırsa eşel mobil yetersiz kalabilir ve pompa fiyatlarına daha sert yansıma kaçınılmaz hale gelebilir.
- Bütçe gelirlerinde oynaklık: ÖTV gelirlerinin azalması, kamu maliyesini etkiliyor. Bu durum, ileride farklı vergi ya da kesinti düzenlemelerine zemin hazırlayabilir.
- Bunker yakıtı kapsam dışı: Uluslararası deniz taşımacılığında kullanılan bunker, bu mekanizmanın dışında. Bunker fiyatları küresel piyasayla hareket etmeye devam ediyor.
- Kur etkisi devam eder: Sistem petrol fiyatı ve kur şoklarını frenlese de tamamen ortadan kaldırmıyor. Dövizle yapılan ithalatlarda kur riski yönetimi önemini koruyor.
Firmalar Ne Yapmalı? Eylem Planı
📋 Akaryakıt İthalatçıları ve Dağıtıcılar İçin Yapılacaklar:
- GTİP kontrol: Ürün listenizde yukarıdaki 13 GTİP'ten birinin bulunup bulunmadığını derhal kontrol edin
- ÖTV takip sistemi kurun: EPDK ve Hazine duyurularını günlük takip edin; değişimi gösteren bir iç tablo tutun
- Beyanname süreçlerini güncelleyin: Gümrük müşavirinizle statik ÖTV değeri kullanmama konusunda mutabakat sağlayın
- Maliyet modellerini revize edin: Proforma fatura, iç fiyatlama ve müşteri tekliflerinde dinamik ÖTV senaryolarını hesaba katın
- Madde 4'ü izleyin: ÖTV baz seviyesine döndüğünde karar o ürün için sona erer — bu geçişi kaçırmayın
📋 Nakliye, Lojistik ve Genel İthalatçılar İçin Yapılacaklar:
- Navlun sözleşmelerini gözden geçirin: Yakıt fiyat ayarlama klozlarını (fuel surcharge) güncelleyin; eşel mobilin frenleyici etkisini müzakere avantajı olarak kullanın
- CIF maliyet hesaplamalarını güncelleyin: Yurtiçi nakliye maliyeti artışının kısmen sınırlandığını dikkate alarak ithalat toplam maliyeti hesaplamalarını revize edin
- Acil durum senaryosu hazırlayın: Brent'in eşel mobil tampon kapasitesini aşacağı (135 dolar üzeri) senaryoda ek maliyet etkisini modelleyin
- Stok ve sipariş planlaması: Fiyat istikrarının sağlandığı dönemde satın alma planlamasını optimize edin
- Gümrük müşavirinizle düzenli bilgi alışverişi yapın: Mevzuat değişiklikleri anlık yansıyabiliyor; profesyonel takip şart
Sık Sorulan Sorular
Eşel mobil sistemi ne zaman yürürlüğe girdi ve ne kadar sürecek?
10995 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, 5 Mart 2026 tarihli ve 33187 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanarak aynı gün yürürlüğe girdi. Sistemin süresi belirli bir bitiş tarihiyle sınırlandırılmamıştır. Ancak Madde 4 gereği; ÖTV tutarı herhangi bir ürün için 2 Mart 2026 baz seviyesine geri döndüğünde, o ürün için karar otomatik olarak yürürlükten kalkar. Dolayısıyla sistemin süresi ürün bazında petrol fiyatı ve kur hareketlerine göre şekillenecektir.
İthal akaryakıt ürünlerinde ÖTV nasıl hesaplanacak?
Madde 2 gereği, ithal edilen akaryakıt ürünlerine uygulanacak ÖTV tutarları; Madde 1'de belirlenen değişim tutarları (rafineri çıkış fiyatındaki artış veya düşüşün yüzde yetmiş beşi) esas alınarak belirleniyor. Referans fiyatlar EPDK'nın ilan ettiği rafineri çıkış fiyatları üzerinden belirleniyor; Rafineri çıkış fiyatı bulunmayan ürünlerde ise Madde 3 gereği EPDK baz fiyatları esas alınıyor.
LPG ithalatı bu kapsama giriyor mu?
Evet. Resmî Gazete'de yayımlanan ürün listesinde sıvılaştırılmış propan (GTİP 2711.12), sıvılaştırılmış bütan (GTİP 2711.13), LPG-otogaz (GTİP 2711.19.00.00.11), gaz halinde propan (GTİP 2711.29.00.00.11) ve gaz halinde bütan (GTİP 2711.29.00.00.12) yer alıyor. Bu GTİP'lerde ithalat yapan firmalar için ÖTV hesaplaması dinamik hale geldi.
Eşel mobil uygulandığında gümrük vergisi nasıl etkileniyor?
Eşel mobil yalnızca Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tutarını etkiliyor; gümrük vergisi oranları karardan bağımsız olarak mevcut tarife cetvelindeki oranlara göre uygulanmaya devam ediyor. Ancak gümrük beyannamesinde ÖTV matrahının hesaplanma sırası göz önüne alındığında (gümrük kıymeti + gümrük vergisi üzerine ÖTV), ÖTV'deki değişim toplam vergi yükünü de dolaylı biçimde etkiliyor.
Petrol fiyatı düşerse ne olur? İthalatçılar ÖTV'den ek yük alır mı?
Evet. Mekanizma her iki yönde de çalışıyor. Rafineri çıkış fiyatı düştüğünde, düşüşün yüzde yetmiş beşi oranında ÖTV artırılıyor. Böylece pompa fiyatı çok az geriliyor ya da hiç gerilemiyor; devlet ise ham petrol ucuzladığında vazgeçtiği vergiyi geri kazanıyor. Bu durum, akaryakıt ithalatçıları açısından "petrol ucuzladı, maliyet düştü" beklentisinin gerçekleşmeyebileceği anlamına geliyor. Maliyet modellerinde bu asimetrinin hesaba katılması şart.
Sistem, nakliye ve taşıma sözleşmelerini nasıl etkiliyor?
Eşel mobil, pompa fiyatlarını ani şoklardan koruyarak nakliye maliyetlerinin sert yükselmesini frenlediğinden, yürürlükte olduğu dönemde yakıt fiyat ayarlama klozlarını (fuel surcharge) devre dışı bırakma ya da sınırlandırma konusunda nakliyecilerle müzakere zemini oluşturabilir. Ancak mekanizmanın geçici nitelikte olduğunu ve her ürün için ÖTV baz seviyesine döndüğünde kendiliğinden sona erebileceğini göz önünde bulundurarak sözleşmelere esneklik klozları eklenmesi tavsiye edilir.
Eşel mobil ne zaman sona erer? Nasıl anlayacağız?
Kararın Madde 4'ü, açık bir bitiş tarihi yerine ürün bazlı otomatik sonlanma mekanizması getiriyor. Herhangi bir ürün için ÖTV tutarı 2 Mart 2026 baz seviyesine geri döndüğünde, o ürün için karar yürürlükten kalkmış sayılıyor. Bu bilgiyi takip etmenin en güvenilir yolu; EPDK rafineri fiyatı bültenlerini ve Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın yayımlayacağı uygulama tebliğlerini düzenli olarak izlemektir. Gümrük müşaviriniz bu takibi sizin adınıza yapabilir.
Bunker yakıtı bu mekanizma kapsamında mı?
Hayır. Resmî Gazete ekindeki ürün listesi incelendiğinde, uluslararası deniz taşımacılığında kullanılan bunker yakıtının (genellikle GTİP 2710.19.62 altında sınıflandırılır) kapsam dışında kaldığı görülmektedir. Bunker fiyatları, küresel piyasa koşullarına göre belirlenmesine devam ediyor. Bu nedenle denizyolu ithalat maliyetlerini hesaplarken bunker fiyatı için ayrı bir senaryo analizi yapılmalıdır.
Sonuç: İstikrar Sağlayıcı Ama Takip Gerektiren Bir Sistem
10995 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile yeniden devreye giren eşel mobil sistemi, 2026 enerji kriziyle boğuşan Türkiye ekonomisi için anlık bir tampon işlevi görüyor. Dış ticaret firmaları açısından değerlendirildiğinde, mekanizmanın pompa fiyatlarını stabilize etmesi nakliye ve lojistik maliyet tahminlerini görece iyileştiriyor; bu da hem ithalat hem ihracat maliyetlerini olumlu etkiliyor.
Ancak sistemin dinamik yapısı — özellikle ithal akaryakıt ürünlerinde ÖTV'nin anlık olarak değişmesi —, gümrük beyanname süreçlerinde ve maliyet projeksiyonlarında statik varsayımların artık geçersiz olduğunu gösteriyor. Sistem, petrol fiyatlarının çok daha sert yükseldiği senaryolarda yetersiz kalabilir ve bütçe baskısı nedeniyle erken sona erebilir.
Kısaca: Eşel mobil, fırtınalı bir denizde bir güverte olmakla birlikte; fırtınanın şiddetine bağlı olarak işe yarayıp yaramayacağı zaman içinde netleşecek. Dış ticaret firmaları için en sağlıklı yol; mevzuatı anlık takip etmek, maliyet modellerini dinamik tutmak ve deneyimli bir gümrük müşaviriyle koordineli çalışmaktır.
🤝 Köyceğiz Gümrük ile Akaryakıt Mevzuatını Güvenle Yönetin
30 yılı aşkın gümrük müşavirliği deneyimimizle, eşel mobil uygulaması dahil akaryakıt ürünleri ithalatı, ÖTV hesaplamaları ve beyanname süreçlerinde firmalarınıza tam destek sağlıyoruz. Ankara ve çevresinde faaliyet gösteren ithalatçı, ihracatçı ve lojistik firmalar için:
- ✅ İthal akaryakıt ürünleri için GTİP ve ÖTV analizi
- ✅ Eşel mobil kapsamında güncel ÖTV takibi ve beyanname desteği
- ✅ Lojistik maliyet projeksiyon danışmanlığı
- ✅ Mevzuat değişikliklerinde anlık bilgilendirme
- ✅ Tüm akaryakıt ve enerji ürünleri ithalat süreçleri