Gümrük Terimleri Sözlüğü

Gümrük ve dış ticaret alanında sıkça kullanılan terimlerin detaylı açıklamalarını bulabileceğiniz profesyonel gümrük sözlüğümüz. 90 gümrük terimi alfabetik sıralamayla sizlerle.

90 Toplam Terim
18 Aktif Harf
5 D Harfinde

Terim Ara

Yazmaya başladığınızda ilgili terimler otomatik olarak gösterilecektir

Alfabetik Dizin

A 10 B 7 C 3 Ç D 5 E 10 F 5 G 17 Ğ H 2 I İ 7 J K 3 L M 3 N 1 O 2 Ö P R S 4 Ş T 6 U 2 Ü V 1 Y 2 Z

D Harfi ile Başlayan Terimler

5 terim
Damga vergisi, gümrük işlemlerinde düzenlenen bazı belgeler üzerinden alınan resmi bir vergidir. Ancak bu vergi, döviz kazandırıcı işlemlerde (örneğin kati ihracat, transit ticaret gibi) alınmaz; çünkü bu işlemler damga vergisinden istisna tutulmuştur. Buna karşılık, döviz kazandırmayan işlemlerde –örneğin bedelsiz ihracat, bağış yoluyla gönderilen eşyalar gibi durumlarda– düzenlenen belgeler damga vergisine tabi olabilir. Dolayısıyla, damga vergisinin gümrük işlemlerinde uygulanıp uygulanmayacağı, işlemin niteliğine göre değişir. Gümrük idaresi, işlem sırasında ibraz edilen belgelerin vergiye tabi olup olmadığını kontrol eder.

Dayanak: 488 sayılı Damga Vergisi Kanunu ve ekli (1)/(2) sayılı tablolar; Kanun Ek md. 2 (döviz kazandırıcı faaliyetlerde istisna) · Güncelleme: 02.10.2026

Paylaş LinkedIn

Dahilde İşleme İzin Belgesi (DİİB), ihraç edilecek ürünün üretiminde kullanılacak hammadde, yardımcı madde ve ambalaj malzemesinin gümrük vergileri ödenmeden ya da teminata bağlanarak ithal edilmesine imkân veren, Ticaret Bakanlığınca düzenlenen belgedir. Dahilde işleme rejimi iki sistemle uygulanır: şartlı muafiyet sisteminde ithalat vergileri teminata bağlanır ve işlem görmüş ürün süresinde ihraç edildiğinde teminat çözülür; geri ödeme sisteminde vergiler ithalatta ödenir, ihracat sonrasında iade alınır. Belgede ithal edilecek girdi miktarı, ihracat taahhüdü, döviz kullanım oranı ve belge süresi yer alır; eşdeğer eşya kullanımı ve asıl işlem görmüş ürün ile değişmemiş eşya tanımları rejimin denetiminde esastır. Taahhüt, belge süresi sonunda ihracat beyannameleriyle kapatılır; kapatılamayan kısım için vergiler faiz ve cezasıyla tahsil edilir.

Dayanak: 4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 108–122; Dahilde İşleme Rejimi Kararı (2005/8391 sayılı BKK); Dahilde İşleme Rejimi Tebliği (İhracat: 2006/12) · Güncelleme: 01.10.2026

Paylaş LinkedIn
Bir malın ihracat fiyatının, aynı malın ihracatçı ülke iç piyasasındaki satış fiyatından daha düşük belirlenerek dış pazarlara satılması durumudur. Amaç, ihracat yapılan ülkedeki piyasa payını artırmak, yerli üreticileri zor durumda bırakmak ya da rekabeti kırmaktır. Bu durum, ithalatçı ülkedeki yerli sanayi için haksız rekabet oluşturur. Bu nedenle, damping tespiti halinde, ithalatçı ülke yerli üreticilerini korumak amacıyla anti-damping soruşturması açabilir ve dampingli mala karşı anti-damping vergisi uygulayabilir. Kısaca: Damping, bir malın dış pazarlara iç piyasadan daha ucuz fiyata satılmasıyla oluşan haksız rekabet uygulamasıdır.

Dayanak: 3577 sayılı İthalatta Haksız Rekabetin Önlenmesi Hakkında Kanun md. 2; DTÖ Anti-Damping Anlaşması (GATT 1994 md. VI) · Güncelleme: 02.10.2026

Paylaş LinkedIn
Bir taşıma aracının (özellikle geminin), limanda boşaltma veya yükleme süresinin aşılması durumunda, taşıyıcıya ödenen bekleme ücretidir. Taşıyıcı firma, yükleme veya boşaltma için belirli bir serbest süre (free time) tanır. Bu sürenin aşılması halinde, her fazla gün veya saat için alıcı ya da gönderici, demuraj ücreti ödemekle yükümlüdür. Nerede Karşımıza Çıkar? - Deniz taşımacılığında yaygındır. - Konteynerin limanda kalma süresi aşıldığında konteyner demurajı doğabilir. - Geminin rıhtımda bekletilmesi durumunda gemi demurajı uygulanır. Kısaca: Demuraj, yükleme veya boşaltma süresi aşıldığında, taşıyıcıya ödenen fazladan bekleme ücretidir. Hem zaman hem de maliyet açısından ithalat ve ihracatta dikkat edilmesi gereken önemli bir kalemdir.

Dayanak: 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu md. 1153–1155 (yükleme süresi, sürastarya süresi ve sürastarya parası); konşimento ve taşıma sözleşmesi hükümleri · Güncelleme: 02.10.2026

Paylaş LinkedIn
Ambalajlanmamış veya konteyner kullanılmadan, doğrudan taşıma aracına yüklenen ve bu şekilde sevk edilen yükleri ifade eder. Genellikle sıvı, toz, granül veya iri taneli katı maddeler şeklinde olan bu eşyalar; tanker, silo, gemi ambarı veya özel taşıma sistemleri ile taşınır. Dökme eşya, iki ana gruba ayrılır: sıvı dökme yükler (örneğin ham petrol, kimyasallar, sıvı gıda ürünleri) ve kuru dökme yükler (örneğin buğday, kömür, çimento, maden cevheri). Gümrük işlemleri açısından dökme eşya, standart ambalajlı eşyalara göre farklı prosedürler içerebilir. Eşyanın miktarı çoğunlukla hacim veya ağırlık birimleriyle ölçülür ve tartım işlemleri büyük önem taşır. Ayrıca, dökme yüklerin taşınması ve boşaltılması sırasında çevresel ve güvenlik açısından özel tedbirler alınmalıdır. İthalat veya ihracat işlemlerinde, eşyaya ait analiz raporları, sertifikalar ve uygunluk belgeleri sıklıkla talep edilir. Gümrük müşavirleri için dökme eşya beyanı, doğru sınıflandırma ve ölçüm gerektirdiğinden dikkatle hazırlanmalıdır. Yanlış beyanda bulunmak, ek vergi doğurabileceği gibi idari yaptırımlara da sebep olabilir.

Dayanak: Gümrük Yönetmeliği md. 3/1-c (tanım); dökme eşyada eksiklik-fazlalık ve tahlil hükümleri (GY md. 196) · Güncelleme: 02.10.2026

Paylaş LinkedIn