Gümrük Terimleri Sözlüğü

Gümrük ve dış ticaret alanında sıkça kullanılan terimlerin detaylı açıklamalarını bulabileceğiniz profesyonel gümrük sözlüğümüz. 90 gümrük terimi alfabetik sıralamayla sizlerle.

90 Toplam Terim
18 Aktif Harf
7 B Harfinde

Terim Ara

Yazmaya başladığınızda ilgili terimler otomatik olarak gösterilecektir

Alfabetik Dizin

A 10 B 7 C 3 Ç D 5 E 10 F 5 G 17 Ğ H 2 I İ 7 J K 3 L M 3 N 1 O 2 Ö P R S 4 Ş T 6 U 2 Ü V 1 Y 2 Z

B Harfi ile Başlayan Terimler

7 terim

Bandrol, tütün mamulleri ve alkollü içkilerin yasal yollardan üretilip ithal edildiğini göstermek ve vergi güvenliğini sağlamak amacıyla her ürün birimine yapıştırılan, Gelir İdaresi Başkanlığı adına düzenlenen güvenlikli etikettir. İthal ürünlerde bandrol, eşya serbest dolaşıma girmeden önce gümrüklü sahada veya üretim yerinde uygulanır ve ürün izleme sistemine kaydedilir. Bandrolsüz veya sahte bandrollü ürünün ithali ve ticareti kaçakçılık suçu oluşturur. Bandrol başvurusu ithalatçının Gelir İdaresi Başkanlığı sistemine kayıtlı olmasını gerektirir.

Dayanak: 4760 sayılı ÖTV Kanunu md. 13; Tütün Mamulleri ve Alkollü İçkilerde Bandrollü Ürün İzleme Sistemi Genel Tebliği (Seri No: 1); 5607 sayılı Kanun md. 3/16–18 · Güncelleme: 01.10.2026

Paylaş LinkedIn

BİLGE (Bilgisayarlı Gümrük Etkinlikleri), gümrük beyannamelerinin elektronik ortamda hazırlanması, tescili, vergi hesaplaması, hat ataması ve kapatılması işlemlerinin yürütüldüğü Ticaret Bakanlığı gümrük otomasyon sistemidir. Yükümlü ve gümrük müşavirleri sisteme elektronik imza ile erişir; beyannameler, özet beyanlar, antrepo ve transit işlemleri sistem üzerinden yapılır. BİLGE, Tek Pencere Sistemi ile entegre çalışarak izin ve belgeleri otomatik doğrular, risk analizine göre beyannameye hat atar ve tahakkuk eden vergileri bankalar aracılığıyla tahsil eder. Sistem verileri beyanname sorgulama, istatistik ve sonradan kontrol için de kullanılır.

Dayanak: Gümrük Yönetmeliği md. 112 ve 118 (beyannamenin bilgisayar sisteminde tescili); Ticaret Bakanlığı BİLGE kullanıcı kılavuzları · Güncelleme: 01.10.2026

Paylaş LinkedIn
Gümrük işlemlerinde bir ürünün menşe ülkesinin resmi ve kesin olarak belirlendiği bilgidir. Bu bilgi, ürünün hangi ülkede üretildiği veya esas işlemin nerede yapıldığı konusunda taraflara ve gümrük idaresine kesinlik sağlar. Bağlayıcı menşe bilgisi, özellikle tercihli ticaret rejimlerinde, indirimli gümrük tarifelerinden yararlanmak için önemlidir. İthalatçı veya ihracatçı firmalar, menşe konusunda şüphe yaşandığında ilgili gümrük makamlarından bu bilgiyi resmi olarak talep edebilir. Verilen bilgi, uzun süre için bağlayıcı olup, tarafların ve gümrük idaresinin hareketlerini yönlendirir. Böylece ticarette belirsizlik azalır, işlemler hızlanır ve haksız uygulamaların önüne geçilir.

Dayanak: 4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 9; Gümrük Yönetmeliği md. 27–31 (bağlayıcı bilgi) · Güncelleme: 02.10.2026

Paylaş LinkedIn
Gümrük işlemlerinde bir ürünün doğru gümrük tarife pozisyonunun (GTİP) resmi ve kesin olarak belirlendiği bilgidir. Bu bilgi, ürünün sınıflandırılması konusunda taraflara ve gümrük idaresine kesinlik sağlar ve gümrük vergilerinin doğru hesaplanmasını temin eder. İthalatçı veya ihracatçı firmalar, ürünün tarife pozisyonunda tereddüt yaşadığında ilgili gümrük makamlarından bağlayıcı tarife bilgisi talep edebilir. Verilen bu bilgi, belirli bir süre için bağlayıcı olup, ticaret işlemlerinde tutarlılık ve öngörülebilirlik sağlar. Böylece, yanlış sınıflandırma nedeniyle oluşabilecek cezalar ve gecikmeler önlenir, gümrük işlemleri hızlanır ve ticari riskler azalır.

Dayanak: 4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 9; Gümrük Yönetmeliği md. 27–31 (bağlayıcı bilgi); Gümrük Genel Tebliği (Bağlayıcı Tarife Bilgisi) · Güncelleme: 02.10.2026

Paylaş LinkedIn
Yurt dışına gönderilen mallar karşılığında herhangi bir döviz ya da para bedeli tahsil edilmeyen, yani ticari kazanç amacı gütmeyen ihracat türüdür. Bu tür ihracatlar genellikle promosyon, hediye, numune, bağış, tanıtım, garanti kapsamında değişim ya da kişisel eşya gönderimi gibi durumlarda gerçekleştirilir. Bedelsiz ihracat işlemleri de diğer ihracatlar gibi gümrük mevzuatına tabidir ve Gümrük Beyannamesi düzenlenmesi gerekir. Ancak gönderimin amacı ve niteliğine göre farklı belgeler talep edilebilir. Bedelsiz ihracatta, ihracatçı firmaya döviz kazandırma zorunluluğu bulunmaz. Bu uygulama, firmaların uluslararası pazarlarda kendilerini tanıtmalarına veya sosyal sorumluluk kapsamında yardım yapmalarına olanak tanır.

Dayanak: İhracat Rejimi Kararı (95/7623 sayılı BKK); Bedelsiz İhracata İlişkin Tebliğ (İhracat: 2008/12, RG 12.07.2008) · Güncelleme: 02.10.2026

Paylaş LinkedIn
Gümrük mevzuatına göre, bir eşyanın ithalat, ihracat veya transit işlemleri sırasında gümrük idaresine sunulan gümrük beyannamesinde adı geçen ve bu beyanın doğruluğundan hukuken sorumlu olan gerçek ya da tüzel kişidir. Beyan sahibi, genellikle malın sahibi, ithalatçısı, ihracatçısı ya da bunlar adına hareket eden bir gümrük müşaviri olabilir. Gümrük işlemleri sırasında, eşyanın tarife pozisyonu, menşei, kıymeti gibi tüm bilgiler beyan sahibi tarafından eksiksiz ve doğru şekilde sunulmalıdır. Beyan sahibinin yanlış veya yanıltıcı beyanlarda bulunması, idari para cezalarına ve diğer yasal yaptırımlara yol açabilir. Bu nedenle beyan sahibi olmak, ticari sorumluluk açısından büyük önem taşır.

Dayanak: 4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 3 (tanımlar), md. 5 (temsil) ve md. 181 (yükümlü) · Güncelleme: 02.10.2026

Paylaş LinkedIn
Bir malın ambalajı dahil olmak üzere toplam ağırlığını ifade eder. Yani, ürünün kendisiyle birlikte kullanılan kutu, palet, koruyucu malzeme ve diğer ambalaj elemanlarının ağırlıkları da brüt ağırlığa dahildir. Gümrük işlemlerinde brüt ağırlık, vergi, navlun ve taşıma ücretlerinin hesaplanmasında önemli bir ölçüttür. Özellikle uluslararası ticarette, navlun sözleşmelerinde ve gümrük beyannamelerinde ürünlerin brüt ağırlıkları bildirilir. Brüt ağırlık, net ağırlıktan farklıdır; net ağırlık sadece malın kendisinin ağırlığını gösterirken, brüt ağırlık tüm ambalaj dahil toplam ağırlığı kapsar. Doğru brüt ağırlık bilgisi, taşıma sırasında lojistik planlamanın yapılabilmesi, gümrük vergilerinin doğru hesaplanması ve işlemlerin sorunsuz ilerlemesi için gereklidir.

Dayanak: Gümrük Yönetmeliği Ek-14 (Gümrük Beyannamesi Kullanma Talimatı, 35 ve 38 no'lu kutular); İthalat Rejimi Kararı (miktar esaslı vergilerde ölçü birimi) · Güncelleme: 02.10.2026

Paylaş LinkedIn