Gümrük Terimleri Sözlüğü

Gümrük ve dış ticaret alanında sıkça kullanılan terimlerin detaylı açıklamalarını bulabileceğiniz profesyonel gümrük sözlüğümüz. 103 gümrük terimi alfabetik sıralamayla sizlerle.

103 Toplam Terim
7 Aktif Harf
14 B Harfinde

Terim Ara

Yazmaya başladığınızda ilgili terimler otomatik olarak gösterilecektir

Alfabetik Dizin

A 29 B 14 C 6 Ç D 12 E 14 F 7 G 21 Ğ H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T U Ü V Y Z

B Harfi ile Başlayan Terimler

14 terim
Gümrük işlemlerinde bir ürünün menşe ülkesinin resmi ve kesin olarak belirlendiği bilgidir. Bu bilgi, ürünün hangi ülkede üretildiği veya esas işlemin nerede yapıldığı konusunda taraflara ve gümrük idaresine kesinlik sağlar. Bağlayıcı menşe bilgisi, özellikle tercihli ticaret rejimlerinde, indirimli gümrük tarifelerinden yararlanmak için önemlidir. İthalatçı veya ihracatçı firmalar, menşe konusunda şüphe yaşandığında ilgili gümrük makamlarından bu bilgiyi resmi olarak talep edebilir. Verilen bilgi, uzun süre için bağlayıcı olup, tarafların ve gümrük idaresinin hareketlerini yönlendirir. Böylece ticarette belirsizlik azalır, işlemler hızlanır ve haksız uygulamaların önüne geçilir.
Paylaş LinkedIn
Gümrük işlemlerinde bir ürünün doğru gümrük tarife pozisyonunun (GTİP) resmi ve kesin olarak belirlendiği bilgidir. Bu bilgi, ürünün sınıflandırılması konusunda taraflara ve gümrük idaresine kesinlik sağlar ve gümrük vergilerinin doğru hesaplanmasını temin eder. İthalatçı veya ihracatçı firmalar, ürünün tarife pozisyonunda tereddüt yaşadığında ilgili gümrük makamlarından bağlayıcı tarife bilgisi talep edebilir. Verilen bu bilgi, belirli bir süre için bağlayıcı olup, ticaret işlemlerinde tutarlılık ve öngörülebilirlik sağlar. Böylece, yanlış sınıflandırma nedeniyle oluşabilecek cezalar ve gecikmeler önlenir, gümrük işlemleri hızlanır ve ticari riskler azalır.
Paylaş LinkedIn
Batı Balkan ülkeleri arasında ticarette ürünlerin menşe statüsünün belirlenmesinde uygulanan işbirliği mekanizmasıdır. Bu sistem sayesinde, Batı Balkan ülkeleri birbirinden gelen yarı mamul veya hammaddelerin menşe koşullarını birbirine sayarak, nihai ürünün menşe statüsünün tespitini kolaylaştırır. Böylece, ürünlerin tercihli ticaret rejimlerinden daha etkin şekilde yararlanması sağlanır. Menşe kümülasyonu, ülkeler arasında ekonomik entegrasyonu güçlendirir ve ticaretin serbestleşmesine katkı sağlar. Gümrük uygulamalarında, bu sistem ürünlerin menşe ispatında kolaylık sunar ve bölgesel ticaretin gelişmesine destek olur. Batı Balkan Menşe Kümülasyonu, bölgesel işbirliği ve ekonomik büyüme için önemli bir araçtır.
Paylaş LinkedIn
Yurt dışına gönderilen mallar karşılığında herhangi bir döviz ya da para bedeli tahsil edilmeyen, yani ticari kazanç amacı gütmeyen ihracat türüdür. Bu tür ihracatlar genellikle promosyon, hediye, numune, bağış, tanıtım, garanti kapsamında değişim ya da kişisel eşya gönderimi gibi durumlarda gerçekleştirilir. Bedelsiz ihracat işlemleri de diğer ihracatlar gibi gümrük mevzuatına tabidir ve Gümrük Beyannamesi düzenlenmesi gerekir. Ancak gönderimin amacı ve niteliğine göre farklı belgeler talep edilebilir. Bedelsiz ihracatta, ihracatçı firmaya döviz kazandırma zorunluluğu bulunmaz. Bu uygulama, firmaların uluslararası pazarlarda kendilerini tanıtmalarına veya sosyal sorumluluk kapsamında yardım yapmalarına olanak tanır.
Paylaş LinkedIn
Gümrük ve dış ticaret mevzuatında, menşe tespiti, kıymet belirleme veya tarife sınıflandırması gibi işlemlerde karşılaştırma amacıyla kullanılan; aynı türde, benzer özellik ve bileşenlere sahip, aynı işlevi gören ve ticari açıdan birbirinin yerini alabilecek nitelikteki eşyalardır. Benzer eşya, birebir aynı olmasa da kalite, itibari değer, üretim yeri ve kullanım amacı açısından büyük ölçüde örtüşür. Özellikle gümrük kıymeti belirlenirken, ithal edilen ürün için bir fiyat tespiti yapılamadığında, daha önce ithal edilen benzer eşyaların kıymeti referans alınabilir. Bu kavram, adil ve tutarlı gümrük değerlendirmeleri yapılmasına yardımcı olur.
Paylaş LinkedIn
Gümrük mevzuatına göre, bir eşyanın ithalat, ihracat veya transit işlemleri sırasında gümrük idaresine sunulan gümrük beyannamesinde adı geçen ve bu beyanın doğruluğundan hukuken sorumlu olan gerçek ya da tüzel kişidir. Beyan sahibi, genellikle malın sahibi, ithalatçısı, ihracatçısı ya da bunlar adına hareket eden bir gümrük müşaviri olabilir. Gümrük işlemleri sırasında, eşyanın tarife pozisyonu, menşei, kıymeti gibi tüm bilgiler beyan sahibi tarafından eksiksiz ve doğru şekilde sunulmalıdır. Beyan sahibinin yanlış veya yanıltıcı beyanlarda bulunması, idari para cezalarına ve diğer yasal yaptırımlara yol açabilir. Bu nedenle beyan sahibi olmak, ticari sorumluluk açısından büyük önem taşır.
Paylaş LinkedIn
Gümrük işlemlerinde sunulan bilgilerin ve belgelerin, beyan sahibi açısından hukuki sonuç doğurmasını ifade eder. Gümrük beyannamesi verildiğinde, içeriğinde yer alan bilgiler — örneğin eşyanın cinsi, miktarı, menşei, kıymeti, tarife pozisyonu gibi — gümrük idaresi tarafından esas alınır ve bu bilgiler beyan sahibi için bağlayıcı olur. Bu bağlayıcılık, hem idari hem de cezai sorumluluk doğurur. Örneğin yanlış veya eksik beyanda bulunulması, cezai yaptırımların yanı sıra, vergi kaybına neden olmuşsa cezalı vergi tahakkukuna yol açabilir. Ayrıca, beyan sonrası gümrük kontrollerinde eksiklik veya usulsüzlük tespit edilirse, ilgili işlemler iptal edilebilir veya ek işlem yapılabilir. Beyan sahibinin, beyan ettiği bilgilere dayalı olarak işlem yapılmasını talep etmiş sayılması nedeniyle, bu bilgilerin doğru, eksiksiz ve güncel olması gerekir. Bu nedenle, beyanın bağlayıcılığı ilkesi, gümrük işlemlerinde doğruluğun ve güvenilirliğin temelini oluşturur.
Paylaş LinkedIn
Basel Sözleşmesi, tehlikeli atıkların sınır ötesi taşınması ve bertaraf edilmesinin çevre ve insan sağlığına zarar vermesini önlemek amacıyla 1989 yılında kabul edilen ve 1992’de yürürlüğe giren uluslararası bir çevre sözleşmesidir. Resmi adıyla “Tehlikeli Atıkların Sınır Ötesi Taşınımının ve Bertarafının Kontrolüne İlişkin Basel Sözleşmesi”, özellikle gelişmiş ülkelerden gelişmekte olan ülkelere kontrolsüz ve izinsiz atık ihracatını engellemeyi hedefler.
Paylaş LinkedIn
Batı Afrika ülkeleri arasında ekonomik iş birliğini ve entegrasyonu sağlamak amacıyla 1975 yılında kurulan bölgesel bir örgüttür. Merkezi Nijerya'nın başkenti Abuja'da bulunan ECOWAS’ın temel hedefi, üye devletler arasında malların, hizmetlerin, sermayenin ve insanların serbest dolaşımını sağlamak; ortak bir gümrük tarifesi oluşturmak ve nihai olarak bölgesel bir ortak pazar kurmaktır. ECOWAS’a 15 ülke üyedir: Benin, Burkina Faso, Fildişi Sahili, Gambiya, Gana, Gine, Gine-Bissau, Liberya, Mali, Nijer, Nijerya, Senegal, Sierra Leone, Togo ve Yeşil Burun Adaları. Gümrük uygulamaları açısından ECOWAS, üye ülkeler arasında tercihli ticaret rejimleri, ortak dış tarife ve menşe kuralları geliştirerek, sınır ötesi ticaretin kolaylaştırılmasını ve bölgesel ticaret hacminin artırılmasını hedefler. Ayrıca ECOWAS, ulaştırma, tarım, enerji ve barış-güvenlik alanlarında da bölgesel iş birliğini teşvik eden bir platformdur. Bu topluluk, Afrika kıtasında ekonomik büyümenin ve istikrarın sağlanması açısından önemli bir rol üstlenmektedir.
Paylaş LinkedIn
2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı'na göre, "bilimsel araştırma" terimi, matematik, fizik, tıp, kimya, biyoloji, jeoloji ve meteoroloji gibi bilimsel alanlarda yapılan her türlü deneysel çalışma ve gözlemi ifade eder. Bu karar kapsamında, eğitim veya bilimsel araştırma ile uğraşan özel kuruluşlar ve kamu kuruluşları tarafından kullanılmak üzere serbest dolaşıma sokulan bazı eşyalar, gümrük vergilerinden muaftır. Muafiyet uygulanabilmesi için, ilgili kuruluşların eğitim veya bilimsel araştırma alanında faaliyette bulunduklarını gümrük idaresine belgelemeleri gerekmektedir. Ayrıca, Türkiye Gümrük Bölgesi dışında yerleşik bulunan bilimsel araştırma kurum veya kuruluşlarınca veya onlar adına gayri ticari amaçla serbest dolaşıma sokulan bilimsel malzemelere de muafiyet tanınmaktadır. Bu muafiyet, söz konusu malzemelerin bilimsel işbirliği anlaşmaları çerçevesinde kullanılması planlandığında geçerlidir.
Paylaş LinkedIn
Bilimsel alet, cihaz veya malzeme; eğitim, araştırma, analiz ve deneysel çalışmalar gibi bilimsel amaçlarla kullanılan, genellikle teknik özelliklere sahip eşya grubudur. Bu tür ürünler; üniversiteler, araştırma merkezleri, laboratuvarlar ve sağlık kurumlarında bilimsel veri üretimi, gözlem veya ölçüm yapılması için kullanılır. Mikroskoplar, spektrometreler, analiz cihazları, laboratuvar kimyasalları ve benzeri malzemeler bu kapsama girer. 2009/15481 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı uyarınca, eğitim ve bilimsel araştırma faaliyetlerinde kullanılmak üzere serbest dolaşıma sokulan bilimsel alet, cihaz veya malzemeler belirli koşullarda gümrük vergilerinden muaf tutulabilir. Bu muafiyet; kamu kurumları, üniversiteler ve bilimsel araştırma yapan özel kuruluşlar tarafından talep edilebilir. Ayrıca, bilimsel işbirliği çerçevesinde yurt dışından getirilen ve ticari amaç taşımayan malzemeler de bu kapsamda değerlendirilir. Gümrük idaresi, söz konusu eşyaların bilimsel amaçlı olduğunu ve uygun kuruluşlar tarafından kullanılacağını belgeleyen evrakların ibraz edilmesini talep eder. Bu düzenleme, bilimsel araştırma ve eğitim faaliyetlerinin desteklenmesi amacıyla yürürlüğe konmuştur.
Paylaş LinkedIn
Gümrük mevzuatında, özellikle transit ve geçici depolama işlemleri sırasında süresiz olarak veya uzun süre bekletilmesine izin verilmeyen malları ifade eder. Bu tür eşyalar genellikle bozulabilir, çabuk özelliğini kaybeden veya güvenlik açısından risk teşkil eden ürünlerdir. Örnek olarak taze gıda ürünleri, ilaçlar, kimyasal maddeler ve canlı hayvanlar verilebilir. Gümrük işlemlerinde bu eşyaların hızlıca işlemleri tamamlanarak ülkeye giriş veya çıkışlarının sağlanması zorunludur. Aksi takdirde, ürünlerin kalite kaybı, zarara uğraması ya da gümrük mevzuatına aykırılık durumu söz konusu olabilir. Bekletilmeyecek eşya kavramı, özellikle gümrük ve sağlık kontrollerinde büyük önem taşır ve özel prosedürler uygulanır. Bu tür eşyaların transit veya antrepo işlemlerinde öncelikle hızlı sevk edilmesi, gerekli belgelerin eksiksiz sunulması ve ilgili mercilerle koordinasyonun sağlanması gerekir.
Paylaş LinkedIn
Bir malın ambalajı dahil olmak üzere toplam ağırlığını ifade eder. Yani, ürünün kendisiyle birlikte kullanılan kutu, palet, koruyucu malzeme ve diğer ambalaj elemanlarının ağırlıkları da brüt ağırlığa dahildir. Gümrük işlemlerinde brüt ağırlık, vergi, navlun ve taşıma ücretlerinin hesaplanmasında önemli bir ölçüttür. Özellikle uluslararası ticarette, navlun sözleşmelerinde ve gümrük beyannamelerinde ürünlerin brüt ağırlıkları bildirilir. Brüt ağırlık, net ağırlıktan farklıdır; net ağırlık sadece malın kendisinin ağırlığını gösterirken, brüt ağırlık tüm ambalaj dahil toplam ağırlığı kapsar. Doğru brüt ağırlık bilgisi, taşıma sırasında lojistik planlamanın yapılabilmesi, gümrük vergilerinin doğru hesaplanması ve işlemlerin sorunsuz ilerlemesi için gereklidir.
Paylaş LinkedIn
İki veya daha fazla ülke arasında belirli bir coğrafi bölge içinde ticaretin serbestleştirilmesi, kolaylaştırılması ve artırılması amacıyla yapılan uluslararası anlaşmalardır. Bu tür anlaşmalar, taraf ülkeler arasında gümrük vergilerinin azaltılması veya tamamen kaldırılması, ticaret engellerinin kaldırılması, menşe kurallarının belirlenmesi ve ticaretin düzenlenmesi gibi konuları kapsar. Bölgesel ticaret anlaşmaları, ekonomik entegrasyonu artırarak üye ülkeler arasında ticaret hacmini genişletir, yatırımları teşvik eder ve bölgesel kalkınmayı destekler. Örnek olarak Avrupa Birliği (AB), Kuzey Amerika Serbest Ticaret Anlaşması (NAFTA) ve Güneydoğu Asya Uluslar Birliği’nin (ASEAN) ticaret anlaşmaları verilebilir. Bu anlaşmalar sayesinde taraf ülkeler, dünya ticaretinde daha rekabetçi hale gelirken, gümrük işlemlerinde de uyum sağlanır ve ticaret prosedürleri kolaylaştırılır. Ayrıca, bölgesel ticaret anlaşmaları küresel ticaret sistemindeki işbirliği ve barışın güçlenmesine katkıda bulunur.
Paylaş LinkedIn