Gümrük Terimleri Sözlüğü

Gümrük ve dış ticaret alanında sıkça kullanılan terimlerin detaylı açıklamalarını bulabileceğiniz profesyonel gümrük sözlüğümüz. 90 gümrük terimi alfabetik sıralamayla sizlerle.

90 Toplam Terim
18 Aktif Harf
10 E Harfinde

Terim Ara

Yazmaya başladığınızda ilgili terimler otomatik olarak gösterilecektir

Alfabetik Dizin

A 10 B 7 C 3 Ç D 5 E 10 F 5 G 17 Ğ H 2 I İ 7 J K 3 L M 3 N 1 O 2 Ö P R S 4 Ş T 6 U 2 Ü V 1 Y 2 Z

E Harfi ile Başlayan Terimler

10 terim

ETGB, posta ve hızlı kargo yoluyla gelen veya giden düşük kıymetli ve küçük hacimli gönderiler için yetkili posta idaresi ve hızlı kargo firmalarınca dolaylı temsil yoluyla verilen basitleştirilmiş elektronik gümrük beyannamesidir. İthalatta belirli kıymet ve ağırlık sınırları içindeki ticari olmayan gönderiler ile ihracatta belirli tutarı aşmayan mikro ihracat sevkiyatları bu kapsamda beyan edilir. Standart beyannameye göre daha az belge gerektirir, ayrı gümrük müşaviri gerektirmez ve işlem süresi kısadır. Ticari eşya ve sınırları aşan gönderiler normal beyanname ile işlem görür.

Dayanak: 4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 225/1; Posta ve Hızlı Kargo Yoluyla Taşınan Eşyanın Gümrük İşlemlerine İlişkin Tebliğ (Seri No: 1) · Güncelleme: 01.10.2026

Paylaş LinkedIn

EUR.1 dolaşım belgesi, Türkiye'nin serbest ticaret anlaşması imzaladığı ülkelerle ticarette ve AB ile tarım ürünleri ile AKÇT ürünleri ticaretinde eşyanın tercihli menşe statüsünü kanıtlayan belgedir. Belge ihracatçı tarafından düzenlenir, ticaret veya sanayi odasınca onaylanır ve gümrük idaresince vize edilir. Geçerli bir EUR.1 ibrazı, ithalatçı ülkede eşyanın indirimli veya sıfır gümrük vergisiyle girişini sağlar. Pan-Avrupa-Akdeniz kümülasyonu kapsamında EUR-MED belgesi, onaylanmış ihracatçılar için ise fatura üzerine menşe beyanı aynı işlevi görür.

Dayanak: Türkiye'nin taraf olduğu serbest ticaret anlaşmaları menşe protokolleri; Eşyanın Tercihli Menşeinin Tespiti Hakkında Yönetmelik · Güncelleme: 01.10.2026

Paylaş LinkedIn
EFTA, İngilizce adıyla European Free Trade Association (Avrupa Serbest Ticaret Birliği), 1960 yılında Avrupa Ekonomik Topluluğu’na (bugünkü Avrupa Birliği’ne) alternatif olarak kurulmuş bir uluslararası ekonomik örgüttür. Kuruluş amacı, üye ülkeler arasında gümrük vergilerini ve ticaret kısıtlamalarını kaldırarak serbest ticareti teşvik etmektir. Günümüzde EFTA’nın dört üyesi bulunmaktadır: İsviçre, Norveç, İzlanda ve Lihtenştayn. EFTA, bir siyasi birlik olmaktan çok, ekonomik iş birliği çerçevesinde faaliyet gösterir. Üye ülkeler, aralarında serbest ticareti desteklerken, aynı zamanda Avrupa Birliği ile de çeşitli serbest ticaret anlaşmaları imzalamışlardır. EFTA ülkeleri, AB ile yaptığı Genişletilmiş Avrupa Ekonomik Alanı (EEA) Anlaşması sayesinde, malların serbest dolaşımına önemli ölçüde katılım sağlarlar (İsviçre bu anlaşmaya taraf değildir, ikili anlaşmalarla süreci yürütür). Gümrük işlemleri açısından EFTA ülkeleriyle yapılan ticaret, Türkiye açısından da önemlidir. Türkiye ile EFTA arasında yürürlükte olan Serbest Ticaret Anlaşması sayesinde, bu ülkelerle yapılan ithalat ve ihracat işlemlerinde çeşitli vergi muafiyetleri ve kolaylıklar sağlanmaktadır. Bu avantajlardan yararlanabilmek için menşe kurallarına uygunluk ve gerekli belgelerin (örneğin EUR.1 Dolaşım Belgesi) eksiksiz şekilde ibrazı gereklidir.

Dayanak: Türkiye Cumhuriyeti ile EFTA Devletleri Arasında Serbest Ticaret Anlaşması (2018'de imzalanan güncellenmiş anlaşma; onay kanunu ile yürürlükte); menşe protokolü (PAAMK) · Güncelleme: 02.10.2026

Paylaş LinkedIn
Ekonomik etkili gümrük rejimi, eşyaların gümrük vergileri ve ticaret politikası önlemleri uygulanmadan, belirli şartlar altında Türkiye Gümrük Bölgesi’ne geçici olarak getirilmesi, işlenmesi, kullanılması veya yeniden ihraç edilmesini sağlayan rejimler bütünüdür. Bu rejimler, ticari faaliyetleri kolaylaştırmak, üretim maliyetlerini düşürmek ve ihracatı teşvik etmek amacıyla uygulanır. Ekonomik etkili gümrük rejimleri şunlardır: Dahilde İşleme Rejimi, Hariçte İşleme Rejimi, Gümrük Kontrolü Altında İşleme, Geçici İthalat ve Antrepo Rejimi. Bu rejimler sayesinde ithal edilen ham madde veya yarı mamuller, vergi ödenmeden Türkiye’de işlenip, sonrasında ihraç edilebilir. Aynı şekilde bazı ürünler tamir veya işleme amacıyla geçici olarak ithal edilip, işlem tamamlandıktan sonra geri gönderilebilir. Bu rejimlerin uygulanabilmesi için Ticaret Bakanlığı’ndan ön izinler, beyanname ve takip işlemleri gerekir. Gümrük müşavirleri, rejimin türüne göre gerekli izin belgelerini temin etmek, eşyaların kullanım koşullarını takip etmek ve rejim süresince yükümlülüklerin doğru şekilde yerine getirilmesini sağlamakla sorumludur. Ekonomik etkili rejimler, hem sanayiciler hem de ihracatçılar için ciddi mali avantajlar sunar; ancak usulsüzlükler durumunda ciddi yaptırımlar ve cezalar doğurabilir. Bu nedenle, işlemlerin titizlikle yürütülmesi önemlidir.

Dayanak: 4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 79–83 (şartlı muafiyet düzenlemeleri ve ekonomik etkili gümrük rejimleri – ortak hükümler) · Güncelleme: 02.10.2026

Paylaş LinkedIn
Elleçleme, gümrük işlemleri sürecinde bir eşyanın fiziki durumunda değişiklik yapmadan; istiflenmesi, taşınması, ambalajlanması, ayrıştırılması, birleştirilmesi, etiketlenmesi, tartılması veya benzeri işlemlerden geçirilmesini ifade eder. Bu işlemler, genellikle eşyaların gümrük gözetimi altındayken gerçekleştirildiği antrepolar, serbest bölgeler ya da geçici depolama yerlerinde yapılır. Amaç; eşyaların korunması, sınıflandırılması ya da ticari değerinin artırılmasıdır. Elleçleme işlemleri, özellikle ithalat ve ihracat süreçlerinde ürünlerin sevkiyata hazır hale getirilmesinde önemli rol oynar. Örneğin, yurtdışından gelen bir ürünün ambalajının yenilenmesi, ürünlerin barkodlanması ya da parti bazında ayrılması gibi işlemler elleçleme kapsamında değerlendirilir. Ancak bu işlemler eşyanın esas niteliğini değiştirmez; yani malın gümrük tarife pozisyonunu veya ekonomik değerini temelden etkileyen bir üretim faaliyeti değildir. Gümrük mevzuatına göre, elleçleme yapılabilmesi için gümrük idaresinden izin alınması gerekir. Yanlış veya izinsiz elleçleme işlemleri, gümrük suçu kapsamına girebilir. Bu nedenle, elleçleme faaliyetleri uzmanlık gerektiren, dikkatle yürütülmesi gereken bir süreçtir ve gümrük müşavirlerinin gözetiminde yapılması önerilir.

Dayanak: 4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 3/22 (tanım) ve md. 102 (antrepoda elleçleme); Gümrük Yönetmeliği md. 334, 426 ve Ek-63 (elleçleme faaliyetleri listesi) · Güncelleme: 02.10.2026

Paylaş LinkedIn
Dahilde işleme rejimi kapsamında ithal edilmesi planlanan eşya ile aynı tür, aynı kalite ve aynı teknik özelliklere sahip olan ve Türkiye Gümrük Bölgesi'nde serbest dolaşımda bulunan eşyayı ifade eder. Bu uygulama, firmalara ithal eşyayı beklemeden üretim ve ihracat yapma imkânı tanıyarak zaman ve maliyet avantajı sağlar. Dahilde işleme rejiminde, ithal edilen eşyanın işlenerek ihraç edilmesi esas olsa da, aynı özellikleri taşıyan serbest dolaşımdaki bir ürünün, ithalat gerçekleşmeden önce işlenerek ihraç edilmesine izin verilebilir. Bu işlem sırasında kullanılan serbest dolaşımdaki ürün "eşdeğer eşya" olarak adlandırılır. Sonrasında, eşdeğer eşyayı ikame eden ithalat gerçekleştirilir ve bu ithalata ilişkin vergiler, rejimin kurallarına uygun şekilde muaf tutulur. Eşdeğer eşya kullanımında temel şart, eşyanın ithal edilmesi planlanan ürünle teknik olarak birebir aynı olmasıdır. Gümrük idaresi, eşdeğerlik şartlarının sağlanıp sağlanmadığını inceleyebilir. Yanıltıcı beyanlar veya uygunsuz kullanım durumunda firmalar cezai yaptırımlarla karşılaşabilir. Bu nedenle eşdeğer eşya kullanımında uzman gümrük müşavirliği desteği büyük önem taşır.

Dayanak: 4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 115 (dahilde işleme – eşdeğer eşya); Dahilde İşleme Rejimi Tebliği (İhracat: 2006/12) · Güncelleme: 02.10.2026

Paylaş LinkedIn
Eşyanın teslimi, gümrük işlemleri tamamlandıktan sonra, eşyanın ithalatçıya veya yetkili alıcıya fiziksel olarak verilmesi anlamına gelir. Türkiye Gümrük Bölgesi’nde eşyanın gümrükten çekilmesi olarak da tanımlanabilen bu işlem, ithalat sürecinin son aşamalarından biridir ve ticari faaliyetlerin başlaması için gereklidir. Gümrük mevzuatına göre, eşyanın teslimi ancak gümrük işlemlerinin tamamlanması, vergilerin ödenmesi veya muafiyetlerin sağlanması sonrası mümkündür. Bu aşamada eşya, antrepodan, serbest bölgelerden veya gümrüklü sahalardan alıcıya teslim edilir. Teslim süreci, eşyaya ilişkin taşıma ve depolama sözleşmeleri ile birlikte, ilgili belgelerin düzenlenmesini ve kontrollerin yapılmasını içerir. Eşyanın tesliminde dikkat edilmesi gereken önemli hususlar arasında, eşyanın eksiksiz ve sağlam şekilde alıcıya ulaştırılması, teslimatın belgelenmesi ve teslimat sırasında olası hasar veya eksikliklerin kayıt altına alınması yer alır. Gümrük müşavirleri ve lojistik firmaları, teslimat sürecinin doğru ve sorunsuz ilerlemesi için koordinasyon sağlar. Sonuç olarak, eşyanın teslimi, ithalat işleminin ticari anlamda tamamlanmasıdır ve firmaların stok yönetimi, üretim veya satış faaliyetlerine başlaması için kritik öneme sahiptir.

Dayanak: 4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 3/19 (tanım) ve md. 69; Gümrük Yönetmeliği md. 130 (eşyanın teslimi) · Güncelleme: 02.10.2026

Paylaş LinkedIn
Eşyanın gümrüklenmiş değeri, ithal edilen malın gümrük vergilerinin ve diğer vergilerin hesaplanmasında esas alınan değeridir. Gümrük mevzuatına göre, bu değer, malın Türkiye’ye giriş noktasında ödenen veya ödenecek olan bedel ile belirlenir ve eşyanın CIF (Cost, Insurance, Freight) bedeli temel alınır. Yani, malın satın alma fiyatına, navlun, sigorta ve nakliye gibi masraflar da eklenerek toplam değeri hesaplanır. Gümrüklenmiş değer, sadece mal bedelini değil, malın Türkiye sınırına kadar getirilmesi için yapılan tüm masrafları kapsar. Bu değer üzerinden gümrük vergileri, Katma Değer Vergisi (KDV), Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) ve varsa diğer ithalat vergileri hesaplanır. Dolayısıyla, doğru ve eksiksiz gümrüklenmiş değer beyanı, vergi yükümlülüklerinin doğru şekilde belirlenmesi açısından kritik öneme sahiptir. Gümrük mevzuatında, değer tespiti için Dünya Ticaret Örgütü’nün Gümrük Değerleme Anlaşması esas alınır ve beyan edilen değerin doğruluğu gümrük idaresi tarafından denetlenebilir. Yanlış veya eksik değer beyanı, ceza ve yaptırımlara yol açabilir. Gümrük müşavirleri, eşyanın gümrüklenmiş değerinin doğru hesaplanması ve belgelenmesi konusunda firmalara rehberlik ederek, işlemlerin yasalara uygun ve sorunsuz tamamlanmasını sağlar.

Dayanak: 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu md. 2/1 (tanım: gümrük kıymeti + ithalat vergileri; ceza ve el koyma esası) · Güncelleme: 02.10.2026

Paylaş LinkedIn
Euro palet, Avrupa’da standart olarak kullanılan ve mal taşımacılığında yaygın biçimde tercih edilen özel boyut ve özelliklere sahip bir taşıma paletidir. Resmi adıyla "EUR-palet" veya "Euro-palet", Avrupa Palet Birliği (European Pallet Association - EPAL) tarafından belirlenen teknik standartlara uygun olarak üretilir. Standart euro paletin ölçüleri 120 cm x 80 cm x 14,4 cm (uzunluk x genişlik x yükseklik) olup, genellikle 25-30 kg ağırlığındadır. Ahşap malzemeden üretilen bu paletler, dayanıklılığı ve tekrar kullanılabilirliğiyle bilinir. Üzerinde EPAL damgası bulunur; bu damga, paletin standartlara uygunluğunu ve kalite kontrolünün yapıldığını gösterir. Euro paletler, depolama, nakliye ve lojistik süreçlerinde yüklerin kolayca taşınmasını ve istiflenmesini sağlar. Standart ölçüleri sayesinde forklift ve diğer taşıma ekipmanlarıyla uyumludur, bu da lojistik zincirinde operasyonel verimliliği artırır. Ayrıca, uluslararası ticarette yaygın kullanımı nedeniyle farklı ülkeler arasında mal transferini kolaylaştırır. Gümrük işlemlerinde de euro palet kullanımı yaygındır; eşyanın sağlam ve güvenli taşınmasını destekleyerek hasar riskini azaltır. Gümrük müşavirleri, paletleme standartlarına uygun ambalajlama yapılması konusunda firmalara rehberlik eder. Sonuç olarak, euro paletler, lojistik ve taşımacılık sektörlerinde güvenilir, ekonomik ve pratik çözümler sunan önemli bir taşıma aracıdır.

Dayanak: Mevzuat terimi değil — EPAL/UIC 435-2 standardı (800×1200 mm); ahşap ambalajda ISPM 15 ısıl işlem işareti (Bitki Karantinası Yönetmeliği kapsamında aranır) · Güncelleme: 02.10.2026

Paylaş LinkedIn
15481 sayılı Gümrük Yönetmeliği kapsamında ev eşyası, yurtdışından Türkiye’ye yerleşme amacıyla getirilen ve kişinin veya ailenin şahsi kullanımı için bulunan, ticari olmayan eşyalar olarak tanımlanır. Bu kapsamda, mobilya, ev aletleri, giyim eşyaları, mutfak gereçleri, kişisel kullanım eşyaları gibi malzemeler ev eşyası sayılır. Gümrük mevzuatında, yerleşim amacıyla ithal edilen ev eşyası, belirli koşullar ve sınırlamalar dahilinde gümrük vergilerinden muaf tutulabilir. Bu muafiyet için eşyaların; sahibine ait olması, ticari amaç taşımaması, yerleşimin kesin olması ve genellikle 6 ay içinde Türkiye’ye getirilmesi şarttır. Ayrıca eşyaların yeni olmaması, yani ikinci el olması beklenir. Ev eşyasının gümrük işlemleri sırasında, 15481 sayılı yönetmelik gereği, eşyanın detaylı bir şekilde beyan edilmesi gerekir. Gümrük idaresi, beyan edilen ev eşyasının şahsi kullanıma uygun olup olmadığını kontrol eder. Eğer eşya ticari nitelikte veya yönetmelik şartlarına uygun değilse, vergilendirme ve diğer prosedürler uygulanır. Gümrük müşavirleri, ev eşyası ithalatında gerekli belgelerin (yerleşim belgesi, pasaport, ikamet izni gibi) hazırlanması, uygun beyan yapılması ve mevzuata uygunluk konularında destek sağlar. Böylece, ev eşyalarının gümrük işlemleri sorunsuz ve hızlı tamamlanır.

Dayanak: 4458 sayılı Gümrük Kanunu md. 167; 4458 Sayılı Gümrük Kanununun Bazı Maddelerinin Uygulanması Hakkında Karar (2009/15481 sayılı BKK, RG 07.10.2009) — yerleşim yeri nakli ve kullanılmış ev eşyası muafiyeti · Güncelleme: 02.10.2026

Paylaş LinkedIn